Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và Xô viết Nghệ-Tĩnh

Xô viết Nghệ-Tĩnh (1930-1931)

Xô viết Nghệ-Tĩnh là hình thức chính quyền công nông đầu tiên ở Việt Nam, xuất hiện trong phong trào cách mạng 1930-1931 ở Nghệ An và Hà Tĩnh dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương. Các hội đồng xã do nông dân bầu ra đã thực thi quyền lực ở nhiều địa phương.

Chức năng chính của chính quyền Xô viết là quản lý đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương, ví dụ chia ruộng đất cho nông dân, bãi bỏ các loại thuế vô lí, mở trường học và xóa nạn mù chữ. Việc lãnh đạo đấu tranh chính trị thuộc về Đảng và các tổ chức quần chúng, còn chuẩn bị thành lập chính quyền Trung ương hay tổ chức bầu cử hội đồng nhân dân các cấp không phải chức năng của Xô viết địa phương.

Tính chất dân chủ của Xô viết thể hiện ở việc quan tâm đến quyền lợi về văn hóa, giáo dục và đời sống của nhân dân lao động.

Khẩu hiệu tiêu biểu của phong trào là “Đả đảo chủ nghĩa đế quốc!” và “Ruộng đất về tay dân cày!”, phản ánh nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến. Các khẩu hiệu như “Đả đảo chủ nghĩa phát xít!” hay “Chủ nghĩa xã hội!” không thuộc giai đoạn này.

Phong trào 1930-1931 có quy mô lớn và tính thống nhất cao về mục tiêu, lực lượng và hành động. Mục tiêu chủ yếu của phong trào là đánh đổ đế quốc và phong kiến, không phải đòi cơm áo và hòa bình như phong trào dân chủ 1936-1939.

Thành quả của phong trào là khối liên minh công nông được hình thành và thử thách, giai cấp công nhân và giai cấp nông dân đều đoàn kết và trưởng thành qua đấu tranh. Mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi và lực lượng ba thứ quân chưa hình thành trong giai đoạn này.

Phong trào khẳng định quyền lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua Đảng, chứng minh đường lối cách mạng của Đảng là đúng đắn và thể hiện sức mạnh của khối liên minh công nông. Kỉ nguyên giải phóng dân tộc gắn với giải phóng xã hội được mở ra bởi Cách mạng tháng Tám 1945, không phải bởi phong trào này.

Nguyễn Ái Quốc và tổ chức cách mạng thập niên 1920

Nguyễn Ái Quốc tiếp thu, phát triển sáng tạo và truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam. Chủ nghĩa Mác-Lênin được những người Việt Nam yêu nước tiếp nhận vì là lí luận kết hợp giải quyết vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp.

Trong những năm 1925-1927, Nguyễn Ái Quốc mở các lớp huấn luyện chính trị ở Quảng Châu (Trung Quốc) cho thanh niên yêu nước. Học viên chủ yếu là thanh niên và trí thức yêu nước, những người tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin và trở thành hạt nhân của phong trào cách mạng.

Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925-1929) chủ trương vô sản hóa: cuối năm 1928, hội viên đi vào nhà máy, hầm mỏ, đồn điền để làm công nhân, tuyên truyền và giác ngộ công nhân, truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin cho công nhân. Đối tượng đấu tranh của cách mạng Việt Nam lúc này là thực dân Pháp và bọn phong kiến tay sai.

Trong những năm 1928-1929, phong trào công nhân phát triển mạnh, liên kết với phong trào yêu nước và trở thành nòng cốt của phong trào dân tộc, nhưng chưa có tổ chức lãnh đạo thống nhất.

Nguyễn Ái Quốc sáng tạo khi xác định lực lượng cách mạng trên cơ sở phân tích tính chất xã hội Việt Nam thuộc địa nửa phong kiến, gồm công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức và những người yêu nước, thay vì áp dụng máy móc mô hình của nước khác.

Đường hướng cách mạng do Nguyễn Ái Quốc xác định trong giai đoạn 1919-1930 gắn tư tưởng mới của thời đại với truyền thống dân tộc. Đường hướng này được Đảng Cộng sản Đông Dương vận dụng thành công từ năm 1930 đến năm 1975.

Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1930)

Đầu năm 1930, phong trào cách mạng Việt Nam có nguy cơ bị chia rẽ vì ba tổ chức cộng sản cùng tồn tại và cạnh tranh nhau. Vì vậy Nguyễn Ái Quốc triệu tập hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, quyết định thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, thống nhất lãnh đạo cách mạng.

Trong quá trình vận động thành lập Đảng, Nguyễn Ái Quốc xây dựng lí luận cách mạng phù hợp với đặc điểm xã hội Việt Nam và yêu cầu giải phóng dân tộc, nhấn mạnh đoàn kết toàn dân tộc. Mặt trận dân tộc thống nhất chỉ được thành lập sau khi Đảng ra đời, không phải ngay khi Đảng thành lập.

Tháng 10-1930, Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương lâm thời quyết định đổi tên Đảng thành Đảng Cộng sản Đông Dương. Tên Đảng Lao động Việt Nam được đặt năm 1951 tại Đại hội II.

Luận cương chính trị tháng 10-1930 của Đảng xác định nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Đông Dương là đánh đổ đế quốc và phong kiến, tức làm cách mạng tư sản dân quyền và cách mạng thổ địa.

Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, là đảng vô sản kiểu mới được Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh sáng lập ở một nước thuộc địa. Chủ nghĩa Mác-Lênin là nền tảng lí luận được tiếp thu và vận dụng sáng tạo để truyền bá vào Việt Nam.