Quyền tự do ngôn luận, sáng tạo và bản quyền

Quyền tự do ngôn luận

Quyền tự do ngôn luận là quyền của công dân được bày tỏ ý kiến, quan điểm của mình về các vấn đề của đất nước, địa phương và đời sống xã hội. Quyền này được Hiến pháp năm 2013 ghi nhận và bảo đảm. Không ai được tự ý cản trở việc bày tỏ ý kiến hợp pháp của người khác.

Các hình thức thực hiện quyền này thường gặp:

• bày tỏ quan điểm trực tiếp — phát biểu, góp ý trước cơ quan, tổ chức, trong các cuộc họp hoặc buổi tiếp xúc cử tri. Ví dụ: góp ý với đại biểu Quốc hội về tình trạng ô nhiễm ở địa phương.
• viết thư, kiến nghị — gửi ý kiến tới đại biểu hoặc cơ quan nhà nước về các vấn đề kinh tế, chính sách. Ví dụ: viết thư gửi đại biểu Quốc hội nêu quan điểm về một vấn đề kinh tế.
• đăng tải trên mạng xã hội, báo chí — bày tỏ sự đồng tình hoặc phản đối một đề xuất chính sách, pháp luật. Ví dụ: viết bài phản đối một đề xuất sửa đổi quy định về kinh doanh.

Hình thức bày tỏ quan điểm công khai là biểu hiện chính của quyền này. Né tránh hoạt động tập thể, giữ kín hòm thư điện tử hay tự ý đăng tải mọi loại thông tin không phải là hình thức thực hiện quyền tự do ngôn luận.

Quyền tự do ngôn luận phải thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Cố ý lan truyền thông tin sai lệch gây hoang mang trong xã hội, cổ súy mê tín dị đoan, hoặc xúc phạm danh dự, uy tín của người khác đều là hành vi vượt quá giới hạn pháp luật cho phép và bị coi là vi phạm quyền này.

Lời lẽ lăng mạ, lớn tiếng xúc phạm người đang thi hành công vụ không được coi là thực hiện tự do ngôn luận; hành vi đó là vi phạm pháp luật hành chính.

Cần phân biệt:

• tự do ngôn luận và quyền được thông tin — ngôn luận là bày tỏ ý kiến, còn tiếp cận thông tin báo chí là tiếp nhận thông tin. Ví dụ: đọc báo để theo dõi tình hình dịch bệnh là tiếp nhận thông tin, không phải bày tỏ quan điểm.
• tự do ngôn luận và tự do tín ngưỡng, tôn giáo — thực hành giáo lí, lễ nghi tôn giáo là quyền riêng được pháp luật bảo đảm.

Quyền tự do sáng tạo

Quyền tự do sáng tạo là quyền của công dân được tự do nghiên cứu khoa học, công nghệ, sáng tác văn học, nghệ thuật và thực hiện các hoạt động đổi mới, cải tiến. Kết quả sáng tạo được Nhà nước khuyến khích và pháp luật bảo hộ.