Quyền bình đẳng của công dân

Bình đẳng trong hôn nhân và gia đình

Vợ và chồng bình đẳng với nhau về quyền và nghĩa vụ trong quan hệ gia đình, được Luật Hôn nhân và gia đình quy định. Quyền này được chia thành hai nhóm quan hệ: quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản.

Quan hệ nhân thân gắn với các giá trị tinh thần, không thể chuyển giao cho người khác. Các nội dung chính gồm:

• nhân thân — danh dự, uy tín, nhân phẩm của mỗi người; quyền lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và quyền tham gia hoạt động xã hội; quyền lựa chọn nơi cư trú; quyền thực hiện kế hoạch hóa gia đình. Ví dụ: Vợ chồng cùng bàn bạc để chọn nơi ở chung, không bên nào áp đặt ý kiến. Việc tôn trọng ý kiến của nhau trong đời sống chung là biểu hiện cụ thể của bình đẳng nhân thân. Việc lựa chọn biện pháp kế hoạch hóa gia đình thuộc quyền ngang nhau của vợ và chồng.
• tài sản — quyền sở hữu, sử dụng và định đoạt tài sản chung của vợ chồng phải được thực hiện trên cơ sở bàn bạc và thỏa thuận; không bên nào được tự ý chuyển nhượng, cho vay hay sử dụng tài sản chung khi chưa có sự đồng ý của bên kia. Đây là nội dung trọng tâm của quan hệ tài sản.

Khi xác định vi phạm, cần phân biệt rõ hành vi xâm phạm quan hệ vợ chồng với hành vi xâm phạm quyền nhân thân nói chung. Hành vi xúc phạm, lăng mạ người khác là xâm phạm danh dự, nhân phẩm, không phải lúc nào cũng là vi phạm bình đẳng giữa vợ và chồng.

Các cách nói sai cần nhận biết: đơn phương quyết định, một chiều áp đặt đều trái với nguyên tắc bình đẳng. Quan hệ huyết thống là quan hệ giữa cha mẹ và con cái, không phải quan hệ giữa vợ và chồng. Vợ chồng cũng không được áp đặt vị trí việc làm hay can thiệp vào việc lựa chọn của người kia.

Pháp luật nghiêm cấm chế độ hôn nhân không đúng quy định. Người đã có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác bị xử phạt hành chính; nếu là cán bộ, công chức, viên chức thì còn bị xử lí kỉ luật. Người có hành vi xúc phạm, ép buộc người khác trong gia đình cũng phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Vợ chồng bình đẳng và thực hiện nghĩa vụ với nhau thì mới bảo đảm hạnh phúc gia đình.

Bình đẳng giữa các dân tộc

Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng phát triển, không phân biệt dân tộc đa số hay thiểu số. Nhà nước và pháp luật bảo vệ quyền bình đẳng của các dân tộc.

Quyền này được thể hiện trên nhiều phương diện:

• kinh tế — Nhà nước hỗ trợ vốn, đầu tư phát triển sản xuất và nâng cao đời sống cho vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển. Việc đồng bào đẩy mạnh sản xuất để tăng thu nhập cũng là biểu hiện của bình đẳng kinh tế. Mọi công dân, không phân biệt dân tộc, đều được tự do sản xuất, buôn bán hàng hóa hợp pháp; ví dụ việc bán nông sản là hoạt động kinh tế thể hiện bình đẳng này.
• chính trị — các dân tộc được bình đẳng trong quyền bầu cử và quyền ứng cử vào Hội đồng nhân dân và các cơ quan khác theo quy định của pháp luật.
• văn hóa — quyền giữ gìn, phát huy bản sắc, ngôn ngữ, chữ viết và phong tục của dân tộc mình. Việc phát sóng chương trình bằng ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số là ví dụ điển hình. Bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống là việc được pháp luật khuyến khích.

Các phương diện như tôn giáo, tín ngưỡng hay truyền thông nói chung không phải là nội dung trực tiếp của việc hỗ trợ vốn đầu tư. Cần phân biệt kinh tế với các lĩnh vực khác khi đọc đề.

Quyền tự do cư trú của công dân được pháp luật bảo đảm; Nhà nước không ấn định nơi cư trú cho các dân tộc. Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lí, không phải là quyền được sở hữu đất đai theo nghĩa cá nhân của từng dân tộc.

Hành vi vi phạm quyền bình đẳng giữa các dân tộc là hành vi chia rẽ khối đại đoàn kết, kì thị hoặc phân biệt đối xử. Chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc làm suy yếu sự bình đẳng và đoàn kết, là hành vi vi phạm pháp luật.