Quyền học tập và quyền được phát triển

Quyền học tập và được phát triển

Quyền học tập và quyền được phát triển là hai quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp và Luật Giáo dục ghi nhận. Cần nắm nội dung của từng quyền để phân biệt với các quyền, chế độ và hoạt động khác.

1. Quyền học tập

Quyền học tập là quyền trực tiếp của công dân, tức là mỗi người tự mình thực hiện, không phải học theo sự uỷ quyền của người khác.

Các nội dung chính gồm:

• Học bất cứ ngành, nghề nào phù hợp — công dân chọn ngành nghề theo năng lực và nhu cầu của bản thân.
• Học từ thấp đến cao — học liên tục qua các cấp học và trình độ, thường thông qua thi tuyển sinh hoặc xét tuyển.
• Học bằng nhiều hình thức — chính quy, không chính quy, trực tuyến.
• Học ở nhiều loại hình trường, lớp — công lập, dân lập, tư thục, theo nhu cầu và điều kiện của công dân và gia đình.
• Học thường xuyên, học suốt đời — việc học không bị giới hạn ở một giai đoạn nhất định của đời người.
• Học không hạn chế — mọi công dân đều có cơ hội học, không bị loại trừ vì đối tượng, và hoàn cảnh riêng không được là trở ngại để học. Khi cơ quan hoặc tổ chức tạo điều kiện giúp người học yên tâm theo học, đó là biểu hiện của quyền này.

Cần lưu ý những nội dung không thuộc quyền học tập. Chế độ phụ cấp, học bổng, miễn thuế hay nâng lương là chính sách áp dụng theo đối tượng cụ thể, do cơ quan có thẩm quyền quy định, không phải quyền phổ quát của mọi công dân. Công dân không tự quyết định mức học bổng, không tự thay đổi chương trình hay phương thức đào tạo đã được Nhà nước thống nhất. Hoàn trả kinh phí đào tạo là nghĩa vụ theo cam kết trong những trường hợp cụ thể, không phải nội dung của quyền học tập.

2. Quyền được phát triển