Phủ định danh từ và câu hỏi — じゃありません·ですか

Những điều học trong bài này

Bạn sẽ học じゃありません, dùng sau danh từ để diễn đạt nghĩa 「không phải là ~」, và cách thêm か vào cuối câu để tạo câu hỏi. Bạn cũng sẽ học cách trả lời câu hỏi bằng はい・いいえ, cùng các dạng でした・じゃありませんでした để diễn đạt thì quá khứ. Sau khi học xong bài này, bạn có thể tạo đủ câu khẳng định, phủ định, quá khứ và nghi vấn của câu danh từ.

名詞 + じゃありません: Phủ định của danh từ

です đứng sau danh từ diễn đạt nghĩa 「là ~」. Khi muốn phủ định nội dung đó để thành 「không phải là ~」, ta dùng じゃありません thay cho です. Vì vậy じゃありません đứng ngay sau danh từ cần phủ định. じゃ là dạng rút gọn của では. では được viết là では trong văn viết, nhưng khi đọc thì đọc là [でわ] giống trợ từ は. Khi nói, người ta thường dùng じゃ hơn. ありません là dạng phủ định lịch sự của động từ 「ある」 (có, tồn tại), nhưng ở vị trí này nó đã cố định với nghĩa 「không phải là」. Cách phủ định của tính từ đuôi い và tính từ đuôi な sẽ được học ở bài 26 và bài 27.

Nghi vấn か và ngữ điệu

Khi thêm か vào sau です của danh từ, câu trở thành câu hỏi. か là trợ từ đánh dấu kết thúc câu, nên người học phân biệt câu trần thuật và câu nghi vấn dựa vào việc có か hay không. Câu trần thuật được đọc với giọng xuống ở cuối câu, còn câu nghi vấn được đọc với giọng lên ở cuối câu. Ở cuối câu hỏi, ta thêm dấu ？. Cặp câu sau đây minh họa điều này:

か chỉ đặt ở cuối câu, không đặt ở giữa câu. ね và よ sẽ được học ở bài 21.

Cách trả lời: はい·いいえ·そうです·ちがいます

はい có nghĩa là 「vâng」 (có), いいえ có nghĩa là 「không」. Nếu nội dung câu hỏi đúng, ta bắt đầu bằng はい và xác nhận bằng そうです. Nếu nội dung câu hỏi sai, ta bắt đầu bằng いいえ và trả lời bằng ちがいます. そうです có nghĩa là 「đúng vậy」, dùng để xác nhận lại đúng nội dung của câu hỏi. ちがいます có nghĩa là 「khác, không đúng」, dùng khi nội dung câu hỏi không đúng với thực tế. Bạn cũng có thể lặp lại danh từ trong câu trả lời. Khi khẳng định thì nói はい、学生(がくせい)です。, còn khi phủ định thì nói いいえ、学生(がくせい)じゃありません。.