Tính từ và trạng từ chỉ trạng thái

態度・習慣の副詞(たいど・しゅうかんのふくし) — Phó từ chỉ thái độ và thói quen

Phó từ chỉ thái độ và thói quen (副詞(ふくし)) bổ nghĩa cho động từ hoặc tính từ bằng cách thể hiện thái độ của chủ thể đối với hành động, cách thực hiện, hoặc tần suất của một thói quen. Trong đề N3, chìa khóa là đối chiếu nghĩa của từ với ngữ cảnh: hành động đó được làm có chủ ý, vô thức, tạm thời, định kỳ, hay theo một cách nhất định.

Nhóm 1: Thái độ và ý định

• わざわざ(cất công, cố ý) — diễn tả hành động được làm với công sức hoặc nỗ lực đặc biệt, thường vì người khác. Từ này không dùng cho việc vốn bình thường hoặc không đòi hỏi nỗ lực. 例) 寒い中、友だちがわざわざ家まで来てくれた。
• わざわざ không phù hợp với hiện tượng tự nhiên như mưa, hay hoạt động thường ngày như ngủ, vì không có nỗ lực đặc biệt mang tính chủ ý. Mẫu thường gặp là 「わざわざ〜てくれた」 (đến hoặc đưa đi một cách cất công).
• せっかく(tiếc thay, phí công) — diễn tả cảm giác tiếc nuối khi một điều quý giá hoặc công sức đã bỏ ra mà không được tận dụng. Thường dùng trong mẫu 「せっかくの〜だから」 (vì cơ hội quý giá này) hoặc 「せっかく〜のに」. 例) せっかくの休みだから、一日中ゆっくりしよう。
• うっかり(vô ý, lơ đễnh) — lỗi hoặc sự quên xảy ra do thiếu chú ý. Thường dùng trong mẫu 「うっかり〜てしまった」. 例) 財布をうっかり電車に置き忘れてしまった。
• つい(vô thức, không cố ý) — hành động xảy ra mà không kịp nhận ra, thường do cám dỗ hoặc thói quen. Khác với うっかり vốn mang nghĩa lơ đễnh, つい nhấn mạnh sự thúc đẩy bột phát. Từ này không dùng cho thói quen lâu dài (dùng 〜ようにしている) hay kế hoạch tương lai. 例) 疲れているとつい夜更かしをしてしまう。
• ぜひ(nhất định, xin hãy) — diễn tả mong muốn hoặc yêu cầu rất mạnh. Dùng với 〜たい、〜てほしい、〜てください. Không dùng để dự đoán thời tiết (với 思う) hay sự việc xấu đã xảy ra. 例) ぜひ一度、この店の料理を食べてみてください。
• とりあえず(tạm thời, trước hết) — hành động ban đầu hoặc tạm thời trước khi hoàn thành trọn vẹn. Nếu công việc chưa xong hẳn, 「とりあえず」 dùng cho phần được làm trước. 例) 報告書はまだ途中だが、とりあえず要点だけまとめておいた。
• とりあえず không phù hợp với điều đã chắc chắn (確実(かくじつ, chắc chắn)) hoặc sự việc quá khứ đã kết thúc. Từ này cũng phải đi với hành động tạm thời hợp lý, không phải hành động vô lý. 例) 道に迷ったので、とりあえず近くの店員に聞いてみた。
• 念のため(ねんのため, để phòng hờ) — làm để đề phòng khả năng xấu hoặc sai sót. Từ này diễn tả biện pháp phòng ngừa, không phải trạng thái hay sự việc đã xảy ra. 例) 念のため、出発前にガスの元栓を確かめた。
• さっそく(ngay lập tức, liền) — hành động được bắt đầu ngay từ đầu, không trì hoãn. Không phù hợp với kế hoạch xa trong tương lai hay sự việc đã qua. 例) 届いた資料をさっそく読み始めた。
• 丁寧に(ていねいに, cẩn thận và lịch sự) — cách làm việc gì đó một cách kỹ lưỡng và chu đáo, ví dụ 説明する、教える、扱う. Trái nghĩa với 乱暴に(らんぼうに, thô bạo), 適当に(てきとうに, qua loa), và 大胆に(だいたんに, táo bạo). 例) 客の質問に丁寧に答える。
• 丁寧に khác với 急に(きゅうに, đột ngột) vốn chỉ thời gian, hay 元気に(げんきに, hăng hái) vốn chỉ thái độ vui vẻ.
• きちんと(ngay ngắn, chính xác, cẩn thận) — làm một cách gọn gàng và đúng theo quy tắc. Thường dùng trong mẫu 「きちんと〜することが大切だ」. Trái nghĩa với ざっと(sơ lược, đại khái), さっさと(nhanh chóng, gấp gáp), và のろのろ(chậm chạp). 例) 会計のときは金額をきちんと確認する。

Nhóm 2: Cách thức và không khí

• ゆっくり(chậm rãi, thong thả) — không vội vàng và có thời gian thoải mái. Không đi với 急ぐ(いそぐ, vội vàng) hay 一瞬(いっしゅん, trong chớp mắt). 例) 週末は家でゆっくり本を読んで過ごした。
• のんびり(thư thái, thanh thản) — không khí thoải mái, không có áp lực hay sự vội vã, đi với 過ごす、休む、暮らす. Không phù hợp với công việc có hạn chót hay ngày kín lịch. 例) 田舎でのんびり暮らしてみたい。

Nhóm 3: Thói quen và tần suất

• たいてい(thường thì, phần lớn) — diễn tả trạng thái thường xảy ra hoặc thói quen lặp lại. Không dùng cho một sự việc cụ thể trong quá khứ hay tương lai. 例) 日曜日はたいてい家で洗濯をする。
• 定期的(ていきてき, định kỳ) — làm thường xuyên vào thời điểm nhất định và lặp lại, đi với 毎朝、毎週、月に一度. Trái nghĩa là 不定期(ふていき, không định kỳ). 定番(ていばん, tiêu chuẩn, quen thuộc) và 一般的(いっぱんてき, phổ biến) không diễn tả tần suất. 例) この工場では機械の点検を定期的に行っている。
• 欠かさず(かかさず, không bỏ sót) — làm liên tục, không bỏ lỡ lần nào. Trái nghĩa với 時々(ときどき, thỉnh thoảng) hay 気まぐれに(thất thường). 例) 毎晩寝る前に日記を欠かさず書いている。
• こつこつ(cần mẫn từng chút một) — làm việc hay học tập chăm chỉ, từng bước và liên tục. Không dùng cho việc học dồn một đêm trước kỳ thi, tiếng động lớn, hay mưa rơi. 例) 毎日こつこつと単語を覚えることが、力をつける近道だ。

Nhóm 4: Mức độ

• 比較的(ひかくてき, tương đối, khá) — diễn tả mức độ vừa phải hoặc không quá đáng, so với tình trạng thông thường. Đi với trạng thái nhẹ hoặc vừa. So sánh với 大幅に(おおはばに, đáng kể, lớn) dùng cho thay đổi về số lượng, 一時的に(いちじてきに, tạm thời) dùng cho trạng thái nhất thời, và 極端に(きょくたんに, cực đoan) dùng cho mức độ quá đáng. 例) この辺りは夏でも比較的涼しい。

Cách trả lời: trước hết xác định ý nghĩa thái độ của từ (cố ý, lơ đễnh, tạm thời, quý giá), rồi kiểm tra mẫu câu như 〜てしまう、〜だから、〜ようにしている, và cuối cùng đối chiếu với từ chỉ thời gian hoặc tần suất trong câu.

状態の副詞 — Phó từ trạng thái

Phó từ trạng thái (状態の副詞, jotai no fukushi) là phó từ bổ nghĩa cho trạng thái, cách thức hoặc mức độ của một hành động, sự việc hay tính chất. Từ này đứng trước vị ngữ (động từ, tính từ, hoặc danh từ + です) và thường không biến đổi hình thức. Nhiều từ kết thúc bằng 「〜に」 hoặc là từ láy mô phỏng âm thanh có dạng 「〜と」. Điều cần lưu ý là nghĩa chính xác của từng từ, vì nhiều từ có âm gần giống nhau nhưng nghĩa khác nhau.