Học tập, thi cử và lớp học

Học tiếng Trung và bài tập

Phần này gồm các từ và mẫu câu thường gặp khi nói về việc học tiếng Trung và làm bài tập. Hiểu đúng nghĩa và cách dùng của chúng giúp chọn đúng đáp án khi người khác hỏi hoặc nhận xét về việc học.

• 语法 (yǔfǎ: ngữ pháp) là đối tượng học thường gặp. Khi nói 搞不清楚 (gǎo bu qīngchu: không phân biệt rõ, không hiểu rõ) về một câu, thầy cô thường giảng lại và gọi tên cấu trúc đang dùng, ví dụ 把字句 (bǎzìjù: câu chữ 把), có dạng Chủ ngữ + 把 + tân ngữ + động từ + thành phần bổ sung, như 我把房间打扫干净了.

• 读错 (dú cuò: đọc sai) là động từ kèm bổ ngữ kết quả 错, cho biết kết quả là sai. Khi người học hay đọc sai, thầy thường nhắc chú ý 声调 (shēngdiào: thanh điệu), vì lỗi phát âm thường nằm ở thanh điệu.

• 口语 (kǒuyǔ: khẩu ngữ) tiến bộ nhờ nghe và nói đều đặn. Cách luyện thường được nhắc đến là dùng 录音 (lùyīn: băng ghi âm) rồi 跟着念 (gēnzhe niàn: đọc theo), hoặc trò chuyện nhiều với người bản ngữ, như 多跟中国朋友聊天 (duō gēn Zhōngguó péngyou liáotiān: nói chuyện nhiều với bạn người Trung Quốc). Mẫu 跟着……读 (đọc theo ...) cho thấy hành động làm theo một nguồn có sẵn.

• 多听多说 (duō tīng duō shuō: nghe nhiều, nói nhiều) là lời khuyên thường gặp, dùng với 应该 (yīnggāi: nên). Ví dụ: 学口语应该多听多说。

• 生词 (shēngcí: từ mới) và 背 (bèi: học thuộc lòng). Học thuộc chỉ là bước ghi nhớ ban đầu. Mẫu 把……背下来就算了 (bǎ … bèi xiàlai jiù suàn le: học thuộc là coi như xong) mô tả cách học thụ động, thường nhanh quên.

• 造句 (zàojù: đặt câu) và 用 (yòng: dùng) giúp nhớ từ bền hơn. Cấu trúc 不能只靠……，要……才能…… (không thể chỉ dựa vào ..., phải ... thì mới ...) diễn đạt ý này, ví dụ: 学汉字不能只靠看，要多写才能记住。

• 只看不写 (zhǐ kàn bù xiě: chỉ nhìn không viết) là mẫu 只……不…… (chỉ ... không ...), mô tả cách học chỉ tiếp nhận mà không tái tạo, dễ quên. Mẫu này đối lập với việc vừa xem vừa viết.

• 除了……以外，还…… (ngoài ... ra, còn ...) dùng để thêm một việc vào những việc đã nêu. Ví dụ: 除了听以外，我还要多看书。

• 只…… kết hợp với lượng nhỏ, như 每天只学一点儿 (mỗi ngày chỉ học một chút), thể hiện việc học vừa sức. Cách này khác với ý học xong trong một ngày, như 想一天就学会 (nghĩ một ngày là học được).

• 坚持 (jiānchí: kiên trì). Mẫu 最重要的是…… (điều quan trọng nhất là ...) được dùng để nêu quan điểm, ví dụ: 学外语最重要的是坚持。

• 关键是 (guānjiàn shì: then chốt là) và 不是……而是…… (không phải ... mà là ...) dùng để nêu điều đúng khi phủ định cách làm khác, ví dụ: 学习语言不是靠运气，而是靠每天练习。 Với cách học ngoại ngữ, có thể nói học nhanh không quan trọng bằng ôn tập thường xuyên, như 常常复习 (chángcháng fùxí: thường xuyên ôn tập).

• 流利 (liúlì: trôi chảy) và 自然 (zìrán: tự nhiên) mô tả khả năng nói sau khi luyện tập, thường đi với 说话 (shuōhuà: nói chuyện).

• 作业 (zuòyè: bài tập về nhà) là danh từ, đi với động từ như 写完 (xiě wán: viết xong) và 交 (jiāo: nộp). Khi nói về hạn nộp, dùng 之前 (zhīqián: trước), ví dụ: 作业要在周五之前交。

Ôn tập và thi cử

Phần này gồm từ vựng và mẫu câu về ôn tập, thi cử và kết quả học tập.

• 复习 (fùxí: ôn tập) là ôn lại kiến thức đã học, khác với 预习 (yùxí: chuẩn bị bài trước khi học). Mẫu 得 (děi: phải) + động từ diễn tả sự cần thiết, ví dụ: 明天有考试，我得多复习一下。

• 好好……一下 (hǎohǎo … yíxià: làm ... cho kỹ một chút) đặt động từ vào giữa, ví dụ: 我们好好想一下这个问题。 Dạng này dùng để nói về việc cần làm kỹ, nên động từ phải là hành động.

• 考试 (kǎoshì: thi, kỳ thi) vừa là động từ vừa là danh từ. 期末考试 (qīmò kǎoshì: thi cuối kỳ) là cụm cố định, dùng để chỉ kỳ thi cuối kỳ. Mẫu 要开始……了 (sắp bắt đầu ... rồi) thường đi với 考试 làm tân ngữ.

• 复习得怎么样 (ôn tập thế nào) là câu hỏi về tình trạng chuẩn bị. Câu đáp thường bắt đầu bằng 还行 (háixíng: tạm được) rồi nêu phần còn yếu bằng 就是……有点儿…… (chỉ là ... hơi ...). Ví dụ: 还行，就是数学还有点儿难。 重点 (zhòngdiǎn: trọng điểm) là phần cần ôn kỹ nhất.

• 这次 (zhè cì: lần này) + danh từ như 考试 hoặc 成绩 dùng để nói đến một lần thi cụ thể. Ví dụ: 这次考试比上次难。

• 成绩 (chéngjì: điểm số, thành tích) là kết quả sau kỳ thi, đi với 出来 (chūlái: ra, được công bố) và 查 (chá: tra cứu). Ví dụ: 成绩出来以后，我在网上查一下。

• Phân biệt 考试 (sự kiện thi) với 成绩 (kết quả thi). Từ nào đúng phụ thuộc vào việc câu nói về việc diễn ra hay kết quả đã được công bố.

• 及格 (jígé: đạt yêu cầu, qua môn). Dạng phủ định 没及格 (không đạt) thường đi với hỏi đáp về cách xử lý: 别着急 (bié zháojí: đừng lo) và 补课 (bǔkè: học bù). Ví dụ: 没及格可以补课。

• 考上 (kǎoshàng: thi đỗ, trúng tuyển) chỉ kết quả đỗ một trường hoặc một kỳ thi. Dạng này khác với 考 chỉ hành động thi.

• 努力 (nǔlì: cố gắng) và 紧张 (jǐnzhāng: căng thẳng) mô tả thái độ và tâm trạng trước kỳ thi. Hai từ này không thay thế được cho danh từ chỉ sự kiện thi.

• 下课 (xiàkè: tan học) là hành động xảy ra sau giờ học. 放假 (fàngjià: nghỉ học, nghỉ lễ) là động từ ly hợp, không chỉ kỳ thi.