Sức khỏe, thuốc men và thói quen sinh hoạt

Thói quen sinh hoạt lành mạnh

Thói quen sinh hoạt lành mạnh gồm giờ ngủ, vận động, ăn uống và cách dùng điện thoại mỗi ngày. Trong đề đọc, thường có một đoạn kể về người trước đây có thói quen xấu rồi thay đổi, và câu hỏi thường hỏi người đó làm gì, vì sao, hoặc cảm thấy thế nào sau khi thay đổi. Muốn làm đúng, cần nắm từ vựng chỉ hoạt động, các cấu trúc chỉ thời gian, mức độ và kết quả.

1. Từ vựng về vận động

• 锻炼 (duànliàn: rèn luyện, tập thể dục) là động từ chỉ việc luyện tập để cơ thể khỏe mạnh, thường đi với 身体 (shēntǐ: cơ thể). Ví dụ: 每天锻炼身体，人会越来越有精神。 操场 (cāochǎng: sân tập, sân thể dục) là nơi người ta thường đến để tập luyện.
• 运动 (yùndòng: vận động, thể thao) có phạm vi rộng hơn 锻炼, gồm cả thể thao lẫn mọi hoạt động làm cơ thể chuyển động. Sau khi vận động, cơ thể cần được bù nước, và không nên ăn ngay đồ lạnh. Ví dụ: 下班以后，我喜欢运动一下。
• 慢跑 (mànpǎo: chạy chậm), 跑步 (pǎobù: chạy bộ), 快走 (kuàizǒu: đi bộ nhanh), 散步 (sànbù: đi dạo) khác nhau ở tốc độ và mức độ gắng sức. 慢跑 nhẹ hơn 跑步, 快走 là đi nhanh nhưng không chạy, còn 散步 là đi thong thả. Ví dụ: 他每天傍晚去湖边散步。
• 健身房 (jiànshēnfáng: phòng tập thể hình) và 公园 (gōngyuán: công viên) là hai nơi tập luyện khác nhau. Cấu trúc 不是 A，而是 B (không phải A mà là B) dùng để phủ định một lựa chọn rồi nêu lựa chọn khác. Ví dụ: 我不是坐车去，而是骑自行车去。
• 楼梯 (lóutī: cầu thang bộ) và 电梯 (diàntī: thang máy) là hai cách di chuyển khác nhau trong sinh hoạt. 改成 (gǎichéng: đổi thành) dùng khi thay cách làm cũ bằng cách làm mới. Ví dụ: 他把喝咖啡改成了喝茶。
• 坐着不动 (zuòzhe bú dòng: ngồi một chỗ không động đậy) là trạng thái ít vận động, thường được coi là thói quen không tốt. 一坐就是… (yí zuò jiù shì…: ngồi là… liền) diễn tả việc ngồi kéo dài. Ví dụ: 他一写作业就是几个小时，几乎不起身。

2. Giấc ngủ và thiết bị điện tử

• 玩手机到… (wán shǒujī dào…: nghịch điện thoại đến…) dùng giới từ 到 để chỉ điểm kết thúc của hành động theo thời gian. Ví dụ: 他看电视看到半夜才关机。
• 关掉 (guāndiào: tắt đi) đi với đối tượng như 手机 (shǒujī: điện thoại) để chỉ việc tắt máy. Ví dụ: 进教室以前，请关掉手机。
• …点前睡觉 (… diǎn qián shuìjiào: ngủ trước … giờ) dùng 前 (qián: trước) sau mốc thời gian để chỉ thời hạn. Ví dụ: 我每天七点前吃晚饭。
• 早睡 / 早点睡觉 (zǎo shuì / zǎodiǎn shuìjiào: ngủ sớm) và 最好 (zuì hǎo: tốt nhất là) dùng để nêu lời khuyên. Cấu trúc 最好 + động từ nghĩa là nên làm gì. Ví dụ: 感冒了，最好多休息。
• 起不来 (qǐ bu lái: không dậy nổi) là bổ ngữ khả năng ở dạng phủ định, cấu tạo bằng động từ + 不 + bổ ngữ xu hướng. Ví dụ: 昨晚太晚了，今天早上我起不来。
• 睡得… (shuì de…: ngủ … ) dùng bổ ngữ trạng thái để đánh giá chất lượng giấc ngủ: 睡得好 (ngủ ngon), 睡得香 (ngủ say), 睡得很晚 (ngủ rất muộn). Ví dụ: 运动以后，他睡得更香了。

3. Ăn uống

• 早饭 (zǎofàn: bữa sáng) đi với 吃 để nói ăn sáng. Cấu trúc 动词 + 得 + 太 + 少/快… đánh giá cách làm: 吃得太少 là ăn quá ít. Ví dụ: 他吃饭吃得太快，对胃不好。
• 粥 (zhōu: cháo) được coi là món dễ tiêu hóa (容易消化 róngyì xiāohuà: dễ tiêu), phù hợp với người có dạ dày (胃 wèi) yếu. Ví dụ: 病人的饭最好吃得清淡一些。
• 清淡 (qīngdàn: thanh đạm) chỉ đồ ăn ít dầu mỡ và ít gia vị, đối lập với 辣 (là: cay) và 咸 (xián: mặn). Ví dụ: 我喜欢清淡的菜，不爱吃辣的。 少放盐 (shǎo fàng yán: cho ít muối) là cách giảm vị mặn khi nấu ăn.
• 蔬菜 (shūcài: rau củ), 水果 (shuǐguǒ: trái cây), 青菜 (qīngcài: rau xanh) là thực phẩm tốt cho sức khỏe. 对…好 (duì… hǎo: tốt cho…) nêu lợi ích của thực phẩm. Ví dụ: 多吃青菜对身体有好处。
• 甜 (tián: ngọt). Cấu trúc 不太爱 (bú tài ài: không mấy thích) là phủ định nhẹ, khác với 不爱 (không thích). Ví dụ: 我不太爱喝甜的饮料。

4. Từ chỉ tần suất và thời gian