Cách diễn đạt trình tự sinh hoạt hằng ngày

Thứ tự các hoạt động hằng ngày

Khái niệm này diễn tả thứ tự hoạt động: việc nào được làm trước và việc nào làm sau. Trong tiếng Nhật, thứ tự được thể hiện bằng từ nối chỉ thời gian và các mẫu động từ. Các từ nối và mẫu chính như sau.

• まず(mazu, trước hết) — đánh dấu bước đầu tiên trong một chuỗi hành động. Khi đi với 〜てください, chỉ thị đó phải được thực hiện sớm nhất. Ví dụ: まず、りょうりを ならべてください。(Hãy bày món ăn ra trước.)
• そのあと(sono ato, sau đó) và それから(sore kara, rồi thì) — nối bước tiếp theo sau bước đã được nhắc đến. Ví dụ: へやを そうじして、それから ごみを だします。
• 〜てから(〜te kara, sau khi làm 〜) — cho biết hành động thứ hai được thực hiện sau khi hành động thứ nhất đã kết thúc. Ví dụ: しゅくだいを してから、ねます。(Sau khi làm bài tập về nhà, tôi đi ngủ.)
• 〜まえに(〜mae ni, trước khi 〜) — dùng với động từ ở thể từ điển (辞書形). Hành động đứng trước 〜まえに được thực hiện trước. Ví dụ: でかける まえに、まどを しめます。
• 〜たら(〜tara, sau khi / nếu đã 〜) — cho biết hành động tiếp theo được thực hiện sau khi hành động trước đó kết thúc. Ví dụ: ごはんを たべたら、はを みがいてね。
• 〜てから / 〜あとで(〜ato de, sau này, sau khi 〜) — dùng để diễn tả hoạt động được hoãn lại và làm về sau. Ví dụ: てがみは あとで かきます。
• 〜ておく(〜te oku, làm sẵn một việc gì đó) — diễn tả việc chuẩn bị được thực hiện trước, trước hoạt động tiếp theo. Ví dụ: あしたの じゅんびを して おいてね。
• 〜てきます(〜te kimasu, đi làm việc gì rồi quay lại) — diễn tả hoạt động được làm ở nơi khác rồi quay về chỗ cũ. Ví dụ: ぎんこうへ いって、おかねを おろして きます。
• 〜ていく(〜te iku, vừa đi vừa làm việc gì) — diễn tả hoạt động được mang theo hoặc thực hiện trong lúc đi. Ví dụ: かさを もって いきます。
• 〜ないと(〜nai to, nếu không 〜) — diễn tả điều kiện phải đáp ứng để tránh một việc xấu xảy ra. Ví dụ: いそがないと、でんしゃに おくれます。
• 〜てください(〜te kudasai, xin hãy 〜) — dùng để đưa ra chỉ thị hoặc yêu cầu. Ví dụ: ここに なまえを かいてください。
• 〜ていい(〜te ii, được 〜) — diễn tả sự cho phép hoặc đồng ý. Dạng câu hỏi 〜ていいですか(có được 〜 không?) dùng để xin phép. Ví dụ: さきに かえっても いいですか。
• 〜ては だめです(〜te wa dame desu, không được 〜) — diễn tả sự cấm đoán. Ví dụ: ここで しゃしんを とっては だめです。
• 〜たいんですが(〜tai n desu ga, tôi muốn 〜 nhưng 〜) — dùng để nói mong muốn một cách lịch sự trước khi đưa ra yêu cầu. Ví dụ: しゃしんを とりたいんですが。
• 〜なければ なりません(〜nakereba narimasen, phải 〜) — diễn tả nghĩa vụ. Ví dụ: あしたまでに、しごとを おわらせなければ なりません。
• 〜ます / 〜ました(thể lịch sự hiện tại-tương lai / quá khứ) — dạng 〜ました dùng để trả lời về hoạt động đã làm. Ví dụ: きのう、えいがを みました。
• 〜までです(〜made desu, đến 〜) — diễn tả giới hạn thời gian hoặc thời điểm kết thúc dịch vụ. Ví dụ: えいぎょうは よるの はちじまでです。
• 〜ています(〜te imasu, trạng thái đang tiếp diễn) — dùng cho trạng thái là kết quả của một hành động, ví dụ 閉まっています(đã đóng).

Trong hội thoại, người nghe phải nhận biết các từ chỉ thứ tự (まず, そのあと, それから, その前に) rồi chọn hành động được nói đến đầu tiên. Câu 「じゃあ、〜します」 cũng cho thấy quyết định về hành động tiếp theo.

Chuẩn bị trước khi đi

Khái niệm này nói về các việc làm trước khi ai đó ra ngoài, chẳng hạn tìm đồ, thay quần áo, lấy đồ bị quên, hoặc lấy thứ gì đó để mang theo. Từ vựng và mẫu câu thường gặp như sau.