Phương tiện giao thông & chỉ đường

Lên xe buýt & điểm đón xe

Ở Nhật, xe buýt thường khởi hành từ một 「乗り場(のりば, nơi lên xe)」 nhất định. Mỗi tuyến hoặc mỗi điểm đến thường có nơi lên xe riêng, nên hành khách phải xác nhận mình đang đứng đúng 「のりば」. Đừng nhầm với 「バス停(バスてい, trạm xe buýt)」, tức cột hoặc điểm dừng xe buýt, và 「切符売り場(きっぷうりば, quầy bán vé)」, tức nơi mua vé.

• 乗る(のる, lên) — dùng cho phương tiện: 「バスに乗る」. Đối nghĩa là 降りる(おりる, xuống), ví dụ 「駅の前でバスを降ります。」
• 〜行き(〜いき, đi đến 〜 / hướng 〜) — 「駅行きのバス」 nghĩa là xe buýt đi đến ga. Để xác nhận điểm đến của xe, người ta hỏi 「このバスは駅へ行きますか。」 Trả lời 「はい、行きます」 hoặc 「いいえ、行きません」. Câu trả lời nói về điều khác, như vị trí công viên, thì không trả lời đúng câu hỏi đó.
• 〜番のバス(〜ばんのバス, xe buýt số 〜) — xe buýt thường được phân biệt bằng số. Mẫu 「〜番のバスに乗ってください」 nghĩa là 'xin hãy lên xe buýt số 〜'.
• 出る(でる, khởi hành / hoạt động) — 「〜番は今日は出ていません」 nghĩa là xe buýt số đó hôm nay không hoạt động. Trong trường hợp này, hành khách phải chọn xe buýt khác.
• 遅れる(おくれる, trễ) — 「バスが十分遅れている」 nghĩa là xe buýt đang trễ khoảng mười phút. Nguyên nhân trễ thường gặp là 「道路工事(どうろこうじ, thi công đường)」.
• 〜に一本(〜にいっぽん, mỗi 〜 một chuyến) — mẫu này diễn tả tần suất. 「二十分に一本」 nghĩa là cứ hai mươi phút có một xe đến. 「一本しか来ない」 nghĩa là trong khoảng thời gian đó chỉ có một lần xe đến, nên khó dựa vào xe buýt.
• 〜ないで / 〜またずに(không chờ 〜) — 「バスを待たずに歩く」 nghĩa là đi bộ mà không chờ xe buýt.
• 〜ほうがいい(nên 〜 thì hơn) — dùng để đưa ra lời khuyên hoặc quyết định sau khi so sánh các lựa chọn. 「バスを待つより歩いたほうがいい」 nghĩa là nên đi bộ thì hơn chờ xe buýt.

Chỉ đường & lộ trình

Các cách diễn đạt chỉ đường được dùng khi ai đó bị lạc hoặc khi cần giải thích lộ trình cho người khác. Cần nắm được hai phía: hỏi đường và chỉ đường.

• 道に迷う(みちにまよう, bị lạc đường) — 「道に迷っている人」 nghĩa là người đang bị lạc đường. 「道がわかりません」 nghĩa là không biết đường.
• 〜へはどう行けばいいですか(đến 〜 thì đi thế nào?) — mẫu này dùng để hỏi cách hoặc lộ trình. Khác với 「〜はどこですか」 hỏi vị trí, mẫu này hỏi cách đi.
• まっすぐ行く(đi thẳng) — chỉ dẫn đi thẳng, không rẽ. 「まっすぐ行ってください」 là dạng yêu cầu lịch sự.
• 〜を右/左に曲がる(rẽ phải/trái ở 〜) — 「交差点で右に曲がる」 nghĩa là rẽ phải ở ngã tư.
• 〜つ目の角(〜つめのかど, góc thứ 〜) — 「二つ目の角を右に」 nghĩa là rẽ phải ở góc thứ hai. Các số 「一つ目, 二つ目, 三つ目」 chỉ thứ tự của các ngã rẽ.
• 〜の隣(〜のとなり, bên cạnh 〜) — diễn tả vị trí ngay cạnh một nơi nào đó. Khác với 〜の前(〜のまえ, phía trước 〜). Khi mô tả vị trí, phải phân biệt kỹ hai từ này.
• 〜の向かい(〜のむかい, đối diện 〜) — diễn tả vị trí ở phía đối diện một nơi nào đó.
• 〜ので場所を教える(chỉ cho biết vị trí) — khi trả lời 「〜はどこですか」 hoặc chỉ đường, người nói thường nêu điểm mốc trước. Ví dụ 「〜の隣が〜です」.
• ありがとうございました(cảm ơn) — nói sau khi đã được giúp đỡ, không nói khi đang giúp hoặc khi hỏi đường.

Lựa chọn phương tiện di chuyển

Khi chọn cách đi lại, người ta thường so sánh thời gian di chuyển, tần suất xe và khoảng cách. Từ vựng về phương tiện thường gặp gồm バス(bus, xe buýt), 地下鉄(ちかてつ, tàu điện ngầm), タクシー(taxi), 自転車(じてんしゃ, xe đạp), và 歩く(あるく, đi bộ).

• 〜より〜のほうが早い(nhanh hơn 〜) — mẫu so sánh diễn tả lựa chọn nhanh hơn. 「歩いたほうが早い」 nghĩa là đi bộ nhanh hơn.
• 歩くと〜分ぐらい(nếu đi bộ thì khoảng 〜 phút) — mẫu này dùng để ước tính thời gian di chuyển bằng cách đi bộ. Ước tính này thường là căn cứ để quyết định đi bộ hay chờ phương tiện.
• 〜たほうがいい(nên 〜) — dùng để nêu quyết định hoặc lời khuyên sau khi cân nhắc các lựa chọn. Trong tình huống xe buýt ít khi đến, đi bộ thường là lựa chọn hợp lý hơn.
• 待つ(まつ, chờ đợi) — động từ chỉ việc chờ xe hoặc chờ người. Trong ngữ cảnh này, nó đối lập với việc chọn đi bộ mà không chờ.

道案内 (みちあんない) — Chỉ đường & lộ trình

Chỉ đường (みちあんない, michiannai) là cách giải thích lộ trình cho người khác. Để hỏi vị trí của một nơi, dùng mẫu 「〜はどこですか」 hoặc 「〜はどこにありますか」. Với đồ vật và tòa nhà dùng 「ありますか」, còn với người hoặc động vật dùng 「いますか」. Vì vậy 「ぎんこうは どこに いますか」 không tự nhiên, vì ngân hàng là một tòa nhà.

Từ vựng về hướng đi và chỗ rẽ:

• まっすぐ行く (まっすぐいく, đi thẳng) — đi về phía trước mà không rẽ. 例) この通りをまっすぐ行くと、右手に薬局があります。
• 角を曲がる (かどをまがる, rẽ ở góc đường) — dùng với 「右に」 hoặc 「左に」. 例) 次の角を左に曲がってください。
• 〜つ目の角 (〜つめのかど, góc đường thứ mấy) — chỗ rẽ thứ mấy tính từ một điểm mốc đã được nhắc đến, ví dụ 「その先の」. 例) 駅の前の二つ目の角を右に曲がる。
• 信号 (しんごう, đèn giao thông) và 交差点 (こうさてん, ngã tư) — điểm mốc để rẽ. 例) 信号を渡ると、すぐ右にあります。
• 渡る (わたる, băng qua) — dùng cho cầu, vạch sang đường, hoặc ngã tư. 例) 横断歩道を渡ってください。
• 通る (とおる, đi qua) — dùng cho con đường, bên cạnh, hoặc trước mặt một nơi. 例) 郵便局の前を通って、まっすぐ行きます。
• 工事中 (こうじちゅう, đang thi công) — con đường đang sửa thường không thể đi qua (通れない, とおれない). Người nói sau đó chỉ đường thay thế, ví dụ 「左の道を行ってください」.

Vị trí tương đối:

• 隣 (となり, bên cạnh) — nằm kề nhau ở cùng một phía. 例) 図書館は、その隣にあります。
• 向かい (むかい, đối diện) — ở phía bên kia đường, đối diện nhau, không phải bên cạnh. 例) 病院は、コンビニの向かいです。
• 横 (よこ, bên hông) — 例) 学校の横を通ります。
• 手前 (てまえ, phía trước, ngay trước) — 例) 駅の一つ手前の角。
• 近く (ちかく, gần) và 遠い (とおい, xa) — 例) 駅から遠いですか。
• 先 (さき, phía trước / sau đó) — 「その先」 nghĩa là sau điểm đó.
• 右側・左側 (みぎがわ・ひだりがわ, phía bên phải / bên trái) — 例) 右側に大きいビルがあります。

Mẫu câu thường gặp:

• 「〜と、〜にあります」 — 〜と diễn tả "nếu đi như vậy thì sẽ thấy". 例) まっすぐ行くと、左に見えますよ。
• 「〜てください」 — chỉ thị lịch sự. 例) 次の信号を右に曲がってください。
• 「〜てもらえませんか」 — nhờ vả lịch sự. 例) 駅までの道を教えてもらえませんか。
• 「〜ばいいですか」 — hỏi cách hoặc hành động phù hợp. 例) どう行けばいいですか。
• 「〜に行きたいんですが」 — câu mở đầu khi nhờ chỉ đường.
• 「〜を探しています」 — diễn đạt đang tìm kiếm một thứ gì đó.
• 「わかりません」 — diễn đạt không biết. Cách nói này lịch sự nhưng không cung cấp thông tin chỉ đường.
• 「〜に着きますか」 — hỏi có đến được nơi đích hay không. 例) このバスは空港に着きますか。

Trả lời câu hỏi về vị trí: Câu trả lời đúng phải nêu vị trí hoặc chỉ dẫn đường đi. Câu trả lời nói về thời gian, giá cả, phương tiện, hay hành động cá nhân không phù hợp với câu hỏi 「どこ」.

バスに乗る (のる) — Lên xe buýt & điểm dừng

Từ vựng về xe buýt:

• 乗り場 (のりば, điểm lên xe) — nơi chờ và lên phương tiện. 例) タクシーの乗り場はどこですか。
• 停留所 / バス停 (ていりゅうじょ / バスてい, trạm dừng xe buýt) — nơi xe buýt dừng để đón và trả khách. Hai từ này có nghĩa giống nhau.
• 止まる (とまる, dừng lại; động từ nội động) — 例) この電車は、次の駅に止まります。 Dạng phủ định 「止まりません」 nghĩa là xe buýt không dừng ở điểm đó.
• 乗る (のる, lên) và 降りる (おりる, xuống) — cả hai đều dùng cho phương tiện. 例) 次の駅で降ります。
• 行き先 (いきさき, nơi đến) — điểm đến của xe buýt hoặc phương tiện.
• 運転手 (うんてんしゅ, tài xế) — người được nói chuyện cùng trong xe buýt.
• 知らせる (しらせる, thông báo) — 例) 運転手に次で降りることを知らせる。
• 移る (うつる, chuyển đến) và 遅れる (おくれる, trễ) — dùng để nói về thay đổi vị trí hoặc lịch trình.
• 込む (こむ, đông đúc) — 例) 道が込んでいる。

Mẫu câu hỏi về xe buýt:

• 「どのバスに乗ればいいですか」 — hỏi nên lên xe buýt nào.
• 「どこで待てばいいですか」 — hỏi nên chờ xe buýt ở đâu.
• 「〜番のバス」 (〜ばんのバス, xe buýt số ...) — số hiệu xe buýt cho biết tuyến đường cụ thể. Số có thể khác nhau tùy theo điểm đến.
• 「このバスは〜まで行きますか」 — hỏi xe buýt có đi đến một nơi nào đó không. 例) このバスは病院まで行きますか。
• 「〜に止まりますか」 — hỏi xe buýt có dừng ở một nơi nào đó không. 例) このバスは郵便局の前に止まりますか。
• 「〜を通りますか」 — hỏi tuyến đường mà xe buýt đi qua. 例) このバスは市場を通りますか。

Trả lời và chỉ dẫn:

• 「〜から乗ってください」 — chỉ dẫn nơi lên xe.
• 「〜の向こうの停留所」 (むこう, phía bên kia / phía xa) — điểm lên xe nằm ở phía bên kia.
• 「〜で降ります」 — nói rằng hành khách sẽ xuống ở một nơi nhất định. 例) 次の停留所で降ります。
• 「〜つ前の停留所」 — trạm dừng trước trạm thông thường một trạm.
• 「〜ずれている」 — trạm dừng bị dịch chuyển khỏi vị trí ban đầu, thường do thi công đường.

Tình huống thay đổi lộ trình:

• Khi có thi công, xe buýt có thể không đi theo tuyến thông thường, dừng ở trạm khác, hoặc điểm lên xe bị chuyển đi. Vì vậy hành khách phải làm theo hướng dẫn mới nhất.
• Khi xe buýt bị trễ (遅れている) hoặc đường đông (込んでいる), đi bộ có thể nhanh hơn. 例) 道が込んでいるので、歩いた方が早いです。

Câu nói trong xe buýt: Hành khách muốn xuống xe báo cho tài xế bằng 「〜で降ります」 hoặc hỏi về trạm tiếp theo. Mẫu 「〜で降りませんか」 là lời rủ rê hoặc câu hỏi, không phải câu nói về bản thân người nói.