Trình tự hành động & điều kiện

Thủ tục đăng ký thẻ

Trong các thủ tục như đăng ký thẻ, thứ tự các bước thường được đánh dấu bằng từ nối chỉ thời gian. Những từ cần ghi nhớ là:

• まず(mazu, trước hết) — đánh dấu hành động đầu tiên. 例) まず名前(なまえ, tên)を書きます。
• 次(つぎ)に / それから(tsugi ni / sorekara, tiếp theo / sau đó) — đánh dấu hành động tiếp theo. 例) 次に住所(じゅうしょ, địa chỉ)を書きます。
• そのあと(sono ato, sau đó) — đánh dấu hành động sau khi bước trước đã hoàn thành. 例) 申込書(もうしこみしょ, đơn đăng ký)を出してから、そのあと写真を貼ります。
• 最後(さいご)に(saigo ni, cuối cùng) — đánh dấu hành động kết thúc. 例) 最後に係の人にサインします。

Mẫu 〜てから (sau khi làm ~) cũng được dùng để diễn đạt thứ tự trong một câu: 例) 手(て, tay)を洗ってから、食べます。 Cần nhớ rằng hành động được nói bằng まず hoặc 〜てから là hành động được thực hiện trước, nên chính hành động đó là đáp án của câu hỏi 「まず何をしますか」.

Từ ただ(tada, nhưng / chỉ là) thêm ghi chú hoặc ngoại lệ, không phải dấu chỉ thứ tự. Vì vậy ただ không làm thay đổi thứ tự hành động đã được まず hoặc そのあと chỉ ra. 例) ただ、お金は後で払ってもいいです。 Khi làm bài, luôn tìm từ chỉ thứ tự để xác định bước thứ nhất, thứ hai, v.v.

「まだ」(mada)と「もう」(mō)の使い方 — Cách dùng 「まだ」(chưa) và 「もう」(đã)

「もう」(mō, đã) và 「まだ」(mada, chưa / vẫn còn) là các phó từ cho biết hoạt động đã diễn ra đến mức nào.

• もう(mō, đã) — cho biết hoạt động đã hoàn thành hoặc đã xảy ra. Thường dùng với thể た. 例) もう昼ご飯(ひるごはん, bữa trưa)を食べました。 Trong câu hỏi, dạng là 「もう〜ましたか」(đã ~ chưa?).
• まだ(mada, chưa) — dùng với dạng phủ định 〜ていません hoặc 〜ていない để cho biết hoạt động chưa xảy ra, nhưng vẫn sẽ làm. 例) まだ手紙(てがみ, bức thư)を書いていません。

Để trả lời câu hỏi 「もう〜ましたか」, có hai mẫu trả lời thông dụng:

• 「はい、もう〜ました」 (vâng, đã ~ rồi)
• 「いいえ、まだです」 (không, chưa). Dạng 「まだです」 là dạng rút gọn của 「まだ〜ていません」, nên không cần lặp lại động từ.

Câu trả lời đúng phải phù hợp với trạng thái của hoạt động được hỏi. Nếu chưa hoàn thành, có thể thêm kế hoạch bằng 「これから〜ます」(từ bây giờ sẽ ~). 例) いいえ、まだです。これから行きます。 Lỗi thường gặp là chọn đáp án dùng đúng 「はい」 hoặc 「いいえ」, nhưng nội dung không đề cập đến trạng thái của hoạt động được hỏi.

Cũng cần biết nghĩa khác của hai từ này:

• まだ + câu khẳng định — vẫn còn. 例) 子どもはまだ寝ています。
• もう + câu phủ định — không ~ nữa. 例) もうお酒は飲めません。

Trình tự hành động hằng ngày

Câu hỏi về trình tự hành động thường hỏi hành động cần làm 「まず(trước hết)」 hoặc 「最初に(さいしょに, đầu tiên)」, hoặc hành động tiếp theo 「このあと(sau đó)」. Cần tìm hành động chưa làm và phải làm trước. Vì vậy, hãy chú ý đến từ chỉ thứ tự và yêu cầu trong hội thoại, cũng như những hành động đã xong hoặc đang diễn ra, vì chúng không phải là hành động tiếp theo.

Dấu hiệu thứ tự và mẫu câu cần nhận biết:

• まず — trước hết, trước tiên. 例) まず 窓を 開けて ください。
• 最初(さいしょ)に — ban đầu, như hành động thứ nhất. 例) 最初に 出席を 取ります。
• そのあと / その後(ご) — sau đó, hành động kế tiếp. 例) 皿を 洗います。そのあと、テーブルを 拭きます。
• 〜てから — sau khi đã hoàn thành hành động trước. 例) 朝ご飯を 食べてから、学校へ 行きます。
• 〜あとで — sau này ~, hoặc có thể làm muộn hơn. 例) 宿題を 終えたあとで、ゲームを します。
• 〜前(まえ)に — trước khi ~. 例) 出かける前に、電気を 消します。
• 〜ておく — làm trước điều gì đó để chuẩn bị. 例) お客さんが 来る前に、お茶を 入れて おきます。
• 〜てもらえますか / 〜ていただけますか / 〜てくれますか — yêu cầu người nghe, từ lịch sự đến thân mật. 例) 駅まで 迎えに 来て もらえますか。
• 〜てほしい — mong người khác làm điều gì đó. 例) もう一度 確認して ほしい。
• 〜なければなりません — phải ~. 例) 明日までに 書類を 出さなければ なりません。
• 〜必要(ひつよう)はない — không cần ~. 例) 雨だから、水を やる 必要は ありません。
• 〜ばいい / 〜ればいい — nên ~, hoặc chỉ cần ~. 例) 早めに 行けば いいです。
• 〜ようかな — kế hoạch hoặc mong muốn người nói vừa nghĩ ra. 例) 今日は 早く 寝ようかな。
• 〜るね / 〜ことにする — quyết định được đưa ra ngay khi nói. 例) じゃ、わたしが 買いに 行くね。
• 〜てくる / 〜ていく — đi rồi quay lại, hoặc đi và mang theo thứ gì đó. 例) ちょっと ゴミを 出して くるよ。
• 〜ないで — đừng ~. 例) 外で 遊ばないで ください。
• 〜ところ — đang ~. 例) 今、夕ご飯を 作っている ところです。
• それより / その代わりに — thà như vậy thì hơn, hoặc thay vào đó. 例) 買い物は いいから、部屋を 掃除して。
• お持ちします / お待ちします — cách nói khiêm nhường (謙譲語) thể hiện sẽ làm việc gì đó. 例) お茶は すぐ お持ちします。

Từ vựng thường gặp: 掃除(そうじ, dọn dẹp), 片付け(かたづけ, sắp xếp gọn gàng), 洗濯物を取り込む(せんたくものをとりこむ, thu đồ giặt đã phơi), ゴミを出す(ごみをだす, đổ rác), 冷蔵庫(れいぞうこ, tủ lạnh), 在庫(ざいこ, hàng tồn kho), 着替える(きがえる, thay quần áo), 米を研ぐ(こめをとぐ, vo gạo), 温める(あたためる, hâm nóng), 並べる(ならべる, bày ra, xếp).

Bẫy thường gặp: 〜ました、〜てあります、〜た (đã làm) cho biết hành động đó không cần làm lại.

Điền biểu mẫu & nộp hồ sơ

Câu hỏi về biểu mẫu và nộp hồ sơ thường hỏi hành động đầu tiên cần làm ở quầy hoặc bàn tiếp nhận. Nhân viên thường giải thích các bước bằng 「まず」, 「それから」, 「そのあと」 hoặc 「〜たら」, nên hành động được nói đến trước chính là đáp án. Cũng cần chú ý xem một loại giấy tờ có thực sự cần thiết hay không.

Từ vựng và mẫu câu cần nắm vững: