Từ vựng nhà hàng và sinh hoạt gia đình

Gọi món tại nhà hàng

Khi gọi món tại nhà hàng, nhân viên phục vụ (店員, てんいん, nhân viên) thường hỏi bằng 「お決まりですか」(おきまりですか, đã quyết định chưa ạ?) hoặc 「何になさいますか」(なにになさいますか, anh/chị muốn chọn gì ạ?). Dạng 「〜になさいます」 là dạng kính ngữ của 「する」 mà nhân viên dùng với khách. Câu trả lời đúng là nêu trực tiếp lựa chọn.

Khách thường kết thúc câu trả lời bằng 「〜をお願いします」(〜をおねがいします, làm ơn cho ... / tôi xin ...), mẫu câu lịch sự nhất để gọi món hoặc yêu cầu điều gì đó, ví dụ 「お水をお願いします」(おみずをおねがいします, làm ơn cho nước lọc) hoặc 「お箸をもう一膳お願いします」(おはしをもういちぜんおねがいします, làm ơn cho thêm một đôi đũa). Khi nhân viên đề nghị điều gì bằng 「〜はいかがですか」(〜はいかがですか, ... thì sao ạ?), khách có thể đồng ý bằng 「はい、〜をお願いします」.

Với đồ uống, 「温(あたた)かい」(あたたかい, nóng/ấm) và 「冷(つめ)たい」(つめたい, lạnh) dùng để nói nhiệt độ, còn với cà phê và trà có thể dùng thêm 「ホット」(hot, nóng) và 「アイス」(es, đá). Nhân viên thường hỏi lựa chọn bằng mẫu 「〜と〜、どちらになさいますか」. Nếu muốn đổi đồ uống đã gọi, dùng 「〜に変えてください」(〜にかえてください, làm ơn đổi thành ...). Câu hỏi về thanh toán 「会計」(かいけい, thanh toán) không thuộc phần gọi món và thường được xử lý tại 「レジ」(kasir, quầy thu ngân).

Khi hết hàng, nhân viên nói 「〜てしまいました」(... hết mất rồi) hoặc 「売(う)り切(き)れ」(うりきれ, bán hết). Cụm 「申し訳ありません」(もうしわけありません, xin lỗi quý khách) dùng để báo tin không tốt, sau đó nhân viên đề nghị lựa chọn thay thế bằng 「〜でしたら、すぐにお出しできます」(〜でしたら, nếu là ... thì chúng tôi có thể phục vụ ngay).

Khách có thể thay đổi quyết định bằng 「〜にしようと思ったんですけど、やっぱり〜にします」(〜にしようとおもったんですけど、やっぱり〜にします, ban đầu tôi định ... nhưng cuối cùng tôi chọn ...). Mẫu 「〜にします」 dùng để nói lựa chọn, còn 「〜にしようと思う」 diễn tả dự định chưa chắc chắn.

Yêu cầu đặc biệt dùng 「〜を抜いてもらうことはできますか」(〜をぬいてもらうことはできますか, có thể bỏ ... được không ạ?) hoặc 「〜に変更できますか」(〜にへんこうできますか, có thể đổi thành ... được không ạ?). Từ vựng thường gặp là 「大盛り」(おおもり, phần lớn), 「辛さ」(からさ, mức cay) có thể được làm 「控えめ」(ひかえめ, ít/nhẹ), và 「分けやすい」(わけやすい, dễ chia). Nếu trẻ em không ăn trứng, có thể bàn về món không có 「卵」(たまご, trứng) bằng cách nói 「苦手」(にがて, không thích) hoặc 「アレルギー」(alergi, dị ứng).

Khi sắp xếp thứ tự, 「後で決めます」(あとできめます, sẽ quyết định sau) dùng để hoãn lựa chọn, còn 「お決まりになりましたらお声をかけてください」(おきまりになりましたらおこえをかけてください, khi đã quyết định xong, xin gọi tôi nhé) dùng cho nhân viên. Từ 「食後」(しょくご, sau bữa ăn) và 「食前」(しょくぜん, trước bữa ăn) cho biết thời điểm đồ uống được mang ra. Khách cũng có thể nói 「〜てから決めます」 để diễn đạt quyết định được đưa ra sau khi một tình huống nào đó xảy ra.

Trong đặt chỗ, 「予約」(よやく, đặt trước) dùng cho đặt bàn. Nhân viên chào bằng 「お待ちしておりました」(おまちしておりました, chúng tôi đã chờ quý khách), và 「承ります」(うけたまわります, tiếp nhận và ghi nhận) dùng khi nhận đơn đặt. Giờ còn trống được hỏi bằng 「〜でしたら空いておりますが」, rồi khách có thể đồng ý hoặc yêu cầu giờ khác. Nếu số người thay đổi, khách phải gọi lại cho cửa hàng để sửa 「人数」(にんずう, số người).

Nếu khách đến trễ, diễn đạt bằng 「〜ぐらい遅れそうなんです」(〜ぐらいおくれそうなんです, có vẻ sẽ trễ khoảng ...). Nhân viên đáp bằng 「〜ぐらいでしたら大丈夫ですよ」, hoặc đưa ra giới hạn thời gian bằng 「〜を過ぎると」(〜をすぎると, nếu quá ...).

Để phàn nàn về món chưa được mang ra, khách dùng 「〜んですが」(〜んですが, tôi muốn nói về ...) để làm câu nói nhẹ nhàng hơn, theo sau là 「まだ〜ないんですが」(まだ〜ないんですが, vẫn chưa ... nhưng ...). 「ごちそうさまでした」 chỉ dùng sau khi ăn xong, còn 「結構です」(けっこうです, không cần đâu ạ) dùng để từ chối lời đề nghị một cách lịch sự.

Để hỏi gợi ý, dùng 「おすすめ」(rekomendasi, món đề xuất) với mẫu 「おすすめは〜でしょうか」(おすすめは〜でしょうか, quý vị đề xuất món nào ạ?). Mẫu 「〜てもいいですか」 có nghĩa là xin phép, không phải hỏi gợi ý.

Một số món chỉ có vào thời điểm nhất định, ví dụ 「〜のメニューだけ」(chỉ có thực đơn ...), và nhân viên yêu cầu khách gọi sớm bằng 「お早めにご注文ください」(おはやめにごちゅうもんください, làm ơn gọi món sớm ạ).

Trong thông báo của nhà hàng, 「定番」(ていばん, thực đơn cố định) chỉ các món luôn có sẵn. Mẫu 「〜ので、〜ことにしました」 diễn đạt quyết định cùng lý do, và 「ぜひ〜てみてください」(ぜひ〜てみてください, xin hãy thử ...) dùng để mời khách dùng thử. Thông báo thực đơn cũng thường nhắc đến thay đổi về 「値段」(ねだん, giá cả).

Câu hỏi 「〜くないものはありますか」(có món nào không ... không?) được trả lời bằng 「はい」 hoặc 「いいえ」, kèm theo giải thích phù hợp.

Để đề xuất điều gì, dùng 「〜ようか」(〜ようか, hay là ... nhỉ?). Lý do chuyển chỗ thường liên quan đến 「待ち時間」(まちじかん, thời gian chờ) quá 「長すぎる」(ながすぎる, quá lâu).

Nhân viên thông báo 「すぐにお持ちします」(すぐにおもちします, sẽ mang ra ngay) và yêu cầu khách chờ bằng 「少々お待ちください」(しょうしょうおまちください, xin vui lòng chờ một chút). Khách muốn gọi đồ uống trước trong khi chờ bạn đến có thể nói 「先に〜ておこう」(さきに〜ておこう, gọi ... trước đã).

Việc nhà hằng ngày

Việc nhà hằng ngày thường được chia bằng 「当番」(とうばん, lượt trực). Khi ra lệnh một cách nhẹ nhàng, dùng 「〜ておいて」(〜ておいて, làm ... trước đi) hoặc 「〜ておいてほしい」 lịch sự hơn. Mẫu 「〜は〜でいい」(〜は〜でいい, ... chỉ cần ... là được) cho biết một việc có thể làm sau.

Các công việc đóng cửa hàng gồm 「閉店」(へいてん, đóng cửa hàng), 「締め作業」(しめさぎょう, công việc chốt quầy), và việc lau dọn 「冷蔵庫」(れいぞうこ, tủ lạnh). Việc phân công có thể nói bằng 「〜は私がやるから」(〜はわたしがやるから, để tôi làm ... cho).

Khi chuẩn bị đồ ăn, 「お弁当を作る」(おべんとうをつくる, làm cơm hộp) là hoạt động phổ biến. Mẫu 「〜ほうがいい」 (nên ...) dùng để khuyên, 「〜ないといけない」(phải ...) cho nghĩa vụ, và 「いらない」(không cần) để nói điều gì đó không cần thiết. Dạng 「〜てくれる?」 dùng để nhờ người khác làm việc gì.

Khi đi mua sắm, dùng 「〜を買ってくる」(đi mua ...). 「ついでに」(tiện thể) diễn tả hành động phụ làm cùng lúc. Thuốc có thể lấy ở 「病院」(びょういん, bệnh viện) hoặc 「薬局」(やっきょく, hiệu thuốc). Mẫu 「〜たっけ」 dùng để xác nhận lại trí nhớ của bản thân hoặc người khác.