Cách diễn đạt cho-nhận, yêu cầu và xin phép

～てください・～ないでください — Yêu cầu và lời đề nghị lịch sự

Mẫu 「～てください(làm ơn ～)」 được dùng để yêu cầu người đối thoại thực hiện một hành động một cách lịch sự, hoặc để đưa ra chỉ dẫn và lời khuyên. Mẫu này được tạo thành từ て形(てけい, thể て) của động từ kết hợp với 「ください(làm ơn, xin mời)」. Vì vậy, trước tiên cần nắm vững cách chia thể て.

Cách chia thể て:

• Động từ 一段(いちだん, nhóm một): bỏ る rồi thêm て. Ví dụ: 食べる(たべる, ăn) → 食べて. Động từ 開ける(あける, mở) → 開けて.
• Động từ 五段(ごだん, nhóm năm): đổi đuôi theo chữ cái cuối. く→いて (書く → 書いて, viết), ぐ→いで (泳ぐ → 泳いで, bơi), す→して (話す → 話して, nói chuyện), つ・る→って (待つ → 待って, chờ; 撮る → 撮って, chụp), む・ぶ・ぬ→んで (飲む → 飲んで, uống). Ngoại lệ: 行く(いく, đi) → 行って.
• Động từ bất quy tắc: 来る(くる, đến) → 来て, する(làm) → して.

Ví dụ yêu cầu:

• 書いて ください — làm ơn viết. Ví dụ: 「明日(あした, ngày mai)までに 本を 返して ください。」 (làm ơn trả sách trước ngày mai)
• 「ここに 荷物(にもつ, hành lý)を 置いて ください。」 (làm ơn đặt hành lý ở đây)
• 「もう一度(もういちど, thêm một lần nữa)　言って ください。」 (làm ơn nói lại một lần nữa)
• 「ちょっと 手伝って ください。」 (làm ơn giúp một chút). Mẫu này cũng được dùng cho yêu cầu lịch sự khi có 「すみませんが」 đứng trước
• 「窓(まど, cửa sổ)を 開けて ください。」 (làm ơn mở cửa sổ)
• 「寒いですから、窓を 閉めて ください。」 — 閉める(しめる, đóng) → 閉めて. Yêu cầu kèm lý do cũng dùng thể て tương tự
• 「ここに 来て ください。」 (làm ơn đến đây)
• 「どうぞ お茶を 飲んで ください。」 (xin mời uống trà)
• 「今日は 早く 寝て、ゆっくり 休んで ください。」 — 寝る(ねる, ngủ) → 寝て, 休む(やすむ, nghỉ ngơi) → 休んで. Mẫu này cũng được bác sĩ dùng để đưa ra lời khuyên
• 「駅の 人は 「もう 少し 待って ください」と 言いました。」 (nhân viên nhà ga yêu cầu chờ thêm một chút)
• 「写真(しゃしん, ảnh)を 撮って ください。」 (làm ơn chụp ảnh) — dạng phủ định của mẫu này được học ở phần tiếp theo

Mẫu cấm: ～ないで ください(làm ơn đừng ～) được dùng để cấm đoán một cách lịch sự. Thể ない của động từ được đổi thành ないで, rồi theo sau là 「ください」. Ví dụ: 食べる → 食べないで ください (làm ơn đừng ăn). 行く → 行かないで ください. する → しないで ください. Dạng này thường xuất hiện trong nội quy nơi công cộng, ví dụ thư viện, vì trong quy định bằng văn bản cũng có những lệnh cấm khác dùng 「～てはいけません(không được ～)」

• 「ここで 写真を 撮らないで ください。」 (làm ơn đừng chụp ảnh ở đây)

Điểm cần phân biệt: