Cách diễn đạt nghĩa vụ, nhu cầu và ý định

〜ため・〜ように — mẫu câu chỉ mục đích

Mẫu 「〜ために (tame ni, để/nhằm)」 và 「〜ように (you ni, để)」 đều diễn đạt mục đích, nhưng được dùng với các loại động từ khác nhau.

• 〜ために — gắn vào 辞書形 (じしょけい, dạng từ điển) của động từ diễn tả ý chí của người thực hiện (động từ có ý chí), như 勉強する (べんきょうする, học) hoặc 働く (はたらく, làm việc). Người thực hiện làm một hành động vì mục đích mà họ mong muốn. 例) 料理を上手に作るために、料理教室に通っています。 (Tôi đang theo học lớp nấu ăn để nấu ăn giỏi.)
• 名詞＋のために — mục đích hoặc đối tượng được hưởng lợi từ một hành động, như 健康 (けんこう, sức khỏe)のために. 例) 健康のために、毎日三十分歩いています。
• 〜ように — gắn vào động từ không có ý chí, tức động từ khả năng như 話せる (はなせる, có thể nói) hoặc dạng phủ định 〜ない. Đây là mục đích mà kết quả nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của người thực hiện. 例) 電車に乗り遅れないように、早めに家を出ます。
• 〜ため — dạng rút gọn của 〜ために, thường dùng trong văn viết. 例) 約束を忘れないため、手帳に予定を書きます。
• 〜ように（ようにしている） — diễn tả thói quen được cố gắng duy trì một cách có chủ ý. 例) 寝る前にスマホを見ないようにしています。 (Tôi cố gắng không xem điện thoại trước khi ngủ.)
• Trật tự từ: 〜ために/〜ように luôn đặt ngay sau động từ dạng từ điển, rồi đến vị ngữ chính. 例) 病気を治すために、薬を飲みます。 (Để chữa bệnh, tôi uống thuốc.)
• Động từ dùng với 〜ために phải có ý chí; nếu người thực hiện không kiểm soát được kết quả thì dùng 〜ように. Câu 風邪(かぜ, cảm lạnh)を治すために、早く寝ます thể hiện hành động có chủ ý nhằm một mục đích nhất định.

〜つもりです — mẫu câu diễn đạt ý định (つもり)

Mẫu 「〜つもり (tsumori, ý định/dự định)」 diễn tả ý định hoặc kế hoạch mà chính người nói đã quyết định. Mẫu này khác với 予定 (よてい, lịch trình/kế hoạch đã được sắp đặt), vốn thường chỉ lịch hoặc hoạt động do bên khác lập ra.

• Cấu tạo — gắn vào 辞書形 của động từ. 例) 来月、引っ越すつもりです。 (Tôi dự định chuyển nhà vào tháng sau.)
• 〜つもりはない — diễn tả việc người nói không có ý định làm điều gì. 例) もう二度と遅刻するつもりはありません。
• 〜つもりだ（thể thông thường） — mẫu tương tự ở thể thông thường. 例) 週末は一日中、部屋を掃除するつもりだ。
• 〜たつもり — diễn tả cảm giác rằng mình đã làm một việc gì đó, trong khi thực tế chưa chắc đã đúng như vậy. 例) 完璧に準備したつもりでしたが、忘れ物がありました。
• Trạng từ chỉ thời gian — thường đi kèm 来週 (らいしゅう, tuần sau), 明日 (あした, ngày mai), hoặc 来年 (らいねん, năm sau) để diễn tả kế hoạch tương lai. 例) 来年、大学院に進むつもりです。
• Ý nghĩa kế hoạch đã quyết định và đang được chuẩn bị có thể nhận ra qua câu như 今から作るつもりです (dự định bắt đầu nấu ngay bây giờ). 例) 今から料理を作るつもりです。 (Tôi dự định bắt đầu nấu ăn ngay bây giờ.)
• Khi hỏi người nghe, 〜つもりです chuyển thành 〜つもりですか; khi nói về người khác thì dùng dạng phù hợp với nguồn thông tin.

〜ようと思う — mẫu câu diễn đạt ý định "định làm ~"

Mẫu 「〜ようと思う (you to omou, nghĩ rằng sẽ/định)」 dùng để diễn tả ý định của người nói vẫn ở mức cân nhắc trong lòng. Ý nghĩa này nhẹ hơn 〜つもりです.

• Cách tạo — chuyển động từ sang 意向形 (いこうけい, thể ý chí): 行く (いく, đi)→行こう (いこう), 食べる (たべる, ăn)→食べよう (たべよう), する→しよう, 来る (くる, đến)→来よう (こよう). Sau đó gắn 〜と思う hoặc 〜と思っている.
• 例) 来年、資格 (しかく, chứng chỉ)を取ろうと思っています。 (Tôi đang nghĩ sẽ lấy chứng chỉ vào năm sau.)
• Thể quá khứ — 〜ようと思った diễn tả ý định từng được nghĩ tới, và chưa chắc đã được thực hiện. 例) ダイエットしようと思ったけど、続きませんでした。
• Khác biệt với 〜つもり — 〜つもりです diễn tả kế hoạch chắc chắn hơn và thường đã được chuẩn bị. 〜ようと思う diễn tả ý định vẫn đang được cân nhắc. Ví dụ: 来週、旅行に行こうと思っています (tôi đang cân nhắc việc đi du lịch vào tuần sau).
• Khác biệt với 〜ようとする — 〜ようとする diễn tả nỗ lực đang được thực hiện hoặc trạng thái sắp xảy ra, không phải ý định.

〜なければなりません — mẫu câu diễn đạt nghĩa vụ "phải ~"

Mẫu 「〜なければなりません (nakereba narimasen, phải ~)」 diễn tả nghĩa vụ hoặc sự bắt buộc đối với người nói hoặc người khác. Dạng thông thường là 〜なければならない, và trong văn nói thân mật thường được rút gọn thành 〜なきゃ.