Kính ngữ và khiêm nhường ngữ (sonkeigo・kenjougo)

Sonkeigo (尊敬語) — kính ngữ tôn kính

Sonkeigo (尊敬語, そんけいご) là kính ngữ dùng để nâng cao hành động, trạng thái hoặc đồ vật thuộc về người được kính trọng, ví dụ thầy cô giáo, cấp trên, hoặc người đối thoại có địa vị cao hơn. Trong dạng này, người nói không hạ thấp bản thân; đối tượng được nâng cao là người khác. Sonkeigo được dùng khi chủ ngữ của câu là người được kính trọng.

Có hai cách chính để tạo thành sonkeigo.

• Động từ đặc biệt (特別な動詞). Một số động từ có dạng kính ngữ riêng cần ghi nhớ:
• 召し上がる(めしあがる, ăn/uống một cách kính trọng) — dạng kính ngữ của 食べる(たべる, ăn) và 飲む(のむ, uống). 例) お客様、どうぞ召し上がってください。
• いらっしゃる(có mặt/đến/đi/ở, kính ngữ) — dạng kính ngữ của いる, 行く và 来る. 例) 社長は来週、大阪にいらっしゃいます。
• なさる(làm, kính ngữ) — dạng kính ngữ của する. 例) 先生は毎朝、ジョギングをなさいます。
• おっしゃる(nói, kính ngữ) — dạng kính ngữ của 言う(いう, nói). 例) 部長がおっしゃったことを、メモしておいてください。
• ご覧になる(xem/nhìn, kính ngữ) — dạng kính ngữ của 見る(みる, nhìn/xem). 例) 先生はこの映画をもうご覧になりましたか。

• Mẫu お＋ます形＋になる (お〜になる). Thêm tiền tố お vào dạng ます của động từ thông thường, rồi theo sau bằng になります hoặc になりました, ví dụ お帰りになる (về) và お読みになる (đọc). Mẫu này dùng cho động từ không có dạng kính ngữ riêng. Nếu câu có trợ từ tân ngữ như を, trợ từ đó đặt trước phần お〜に. Phó từ như もう (đã) cũng đặt trước phần お〜に. 例) 社長は、午前中にお出かけになりました。

Điều cần lưu ý:

• Dạng thông thường như 食べました hoặc 来ました không chứa yếu tố kính trọng, nên không thích hợp với người được kính trọng.
• Dạng hạ thấp như いただきます, まいりました và いたしました không được dùng cho hành động của người được kính trọng.
• Hậu tố でしょうか chỉ thêm sự lịch sự, không nâng cao địa vị của người được kính trọng.
• Dạng させる là thể sai khiến (bảo hoặc khiến ai đó làm gì), không phải dạng kính ngữ.
• Khi hỏi thầy cô hoặc cấp trên, hành động của người đối thoại được hỏi bằng dạng kính ngữ. 例) 先生、週末は何をなさいますか。

Kenjougo (謙譲語) — kính ngữ khiêm nhường

Kenjougo (謙譲語, けんじょうご) là khiêm ngữ dùng để hạ thấp hành động hoặc sự tồn tại của chính người nói (hoặc thành viên trong nhóm của người nói), như một cách thể hiện sự kính trọng đối với người được kính trọng, ví dụ thầy cô, cấp trên hoặc khách. Dạng này được dùng khi chính người nói thực hiện hành động và hành động đó hướng đến người được kính trọng. Khác với sonkeigo, ở đây đối tượng bị hạ thấp là bản thân mình.