Từ vựng đời sống theo chủ đề

Từ vựng về thời tiết và mùa

Từ vựng về thời tiết và mùa được dùng để mô tả trạng thái bầu trời, gió, nhiệt độ và sự thay đổi của chúng theo thời gian.

• 晴れ(はれ, trời quang) — trạng thái bầu trời không có mây. Dạng động từ là 「晴れる(はれる, trở nên quang đãng)」. 「くもり(trời âm u)」 nghĩa là bầu trời bị mây che phủ. Hai từ này thường được so sánh, ví dụ khi đưa ra các lựa chọn thời tiết khác nhau cho cùng một ngày.
• 雨が降る(あめがふる, mưa rơi) và 雨が止む(あめがやむ, mưa tạnh) — cặp động từ chỉ lúc bắt đầu và kết thúc của mưa. Sự bắt đầu của một việc được diễn đạt bằng 「〜始める(〜はじめる, bắt đầu)」, còn sự kết thúc bằng 「〜終わる(〜おわる, xong / kết thúc)」. Còn 「〜なくなる(không còn ~ nữa)」 diễn đạt việc một trạng thái vốn đang kéo dài đã chấm dứt.
• 風が強い(かぜがつよい, gió mạnh) và 風が弱い(かぜがよわい, gió yếu) — thông tin về gió thường được dùng để chọn ngày phù hợp cho các hoạt động ngoài trời, chẳng hạn dã ngoại. Cần đọc cùng với thông tin thời tiết khác.
• 天気が変わりやすい(てんきがかわりやすい, thời tiết dễ thay đổi) — mô tả thời tiết thay đổi nhanh trong một ngày. Trong điều kiện như vậy, người ta thường mang theo 傘(かさ, ô) khi đi ra ngoài.
• 昼になると(ひるになると, đến buổi trưa) — mẫu câu chỉ sự thay đổi thời tiết theo thời gian. Mẫu 「朝は〜が、昼になると〜」 dùng để so sánh tình hình buổi sáng và buổi trưa.
• 季節(きせつ, mùa) — 「春(はる, mùa xuân)」, 「夏(なつ, mùa hè)」, 「秋(あき, mùa thu)」, 「冬(ふゆ, mùa đông)」. Mẫu 「季節の中で〜がいちばん好きです」 nghĩa là 'trong các mùa, tôi thích ... nhất'.
• 梅雨(つゆ, mùa mưa) — mùa mưa khoảng từ tháng 6 đến tháng 7. Đặc điểm là 「じめじめする(ẩm ướt, oi bức)」 và 「洗濯物が乾かない(せんたくものがかわかない, quần áo giặt không khô)」. Mẫu 「〜が少し好きになった」 diễn đạt sự thay đổi cảm xúc đối với một điều gì đó.
• 値段(ねだん, giá) — 「値段が高くなる(たかくなる, giá tăng)」 và 「値段が安くなる(やすくなる, giá giảm)」. Liên quan đến thời tiết, mưa kéo dài có thể làm 「野菜(やさい, rau)」 đắt hơn. Cặp từ 「増える(ふえる, tăng)」 và 「減る(へる, giảm)」 cũng thường xuất hiện trong chủ đề này.

Từ vựng về sở thích và hoạt động cuối tuần

Từ vựng về sở thích và hoạt động cuối tuần liên quan đến các hoạt động làm khi rảnh rỗi và cách diễn tả cảm xúc đối với chúng.

• 写真を撮る(しゃしんをとる, chụp ảnh) — 「撮る(とる, ghi lại hình ảnh)」 được dùng cho ảnh. Sở thích chụp ảnh thường đi kèm với các hoạt động như 「カメラを持って出かける(かめらをもってでかける, mang máy ảnh và đi ra ngoài)」.
• 気づく(きづく, nhận ra) và 探す(さがす, tìm kiếm) — 「小さなものを探す(ちいさなものをさがす, tìm đồ vật nhỏ)」 nghĩa là tìm những điều nhỏ mà thường không để ý. Người thích thú với sở thích này yêu thích 「気づかなかったところ(những nơi chưa từng để ý)」.
• 〜たいと思っています(đang định ... / dự định muốn ...) — 「〜たい」 diễn đạt mong muốn của chính người nói, còn 「〜と思っています」 diễn đạt kế hoạch hoặc ý định. Hai dạng này được dùng cùng nhau để nói về kế hoạch mong muốn trong tương lai.
• 過ごす(すごす, trải qua / dùng thời gian) — 「家で過ごす(いえですごす, ở nhà trải qua thời gian)」. Các hoạt động thay thế khi thời tiết không thuận lợi cũng thường được gọi bằng từ này.
• 夢中になる(むちゅうになる, say mê) — diễn tả sự yêu thích mạnh đến mức quên cả xung quanh. Người 「夢中になって写真をとる(say mê chụp ảnh)」 thường chụp đi chụp lại nhiều lần.
• 〜てみる(thử ...) — dạng 「〜てみて」 là lời rủ nhẹ nhàng thử làm một việc gì đó. Mẫu này phù hợp để gợi ý người khác làm điều gì đó, chẳng hạn ngắm cảnh.
• 教室に通う(きょうしつにかよう, học lớp định kỳ) — 「〜に通う(かよう, đi lại đều đặn)」 diễn đạt hoạt động được làm lặp đi lặp lại. Câu 「もっと上手になりたい(muốn giỏi hơn)」 thường được dùng để nói về kế hoạch học sở thích.
• 気をつける(きをつける, cẩn thận) — 「人の顔を撮らないように気をつける(cẩn thận không chụp mặt người khác)」. Mẫu 「〜ないように」 diễn đạt hành động nhằm tránh điều gì đó.
• 好きな休みの過ごし方(すきなやすみのすごしかた, cách dùng ngày nghỉ yêu thích) — cách hỏi về hoạt động thích nhất vào ngày nghỉ. Các hoạt động như 「料理を作る(りょうりをつくる, nấu ăn)」 có thể là câu trả lời.

Từ vựng về giao thông

Từ vựng về giao thông bao gồm phương tiện di chuyển và các động từ lên xuống, cùng với trạng từ liên quan đến thời gian di chuyển.

• 電車(でんしゃ, tàu điện), 新幹線(しんかんせん, tàu cao tốc shinkansen), バス(bus, xe buýt), 自転車(じてんしゃ, xe đạp), 車(くるま, ô tô) — các phương tiện thường xuất hiện trong bài đọc. Tàu cao tốc thường nhanh hơn nhưng đắt hơn tàu thường.
• 〜で(bằng ...) — trợ từ 「で」 đánh dấu phương tiện hoặc công cụ dùng để đi. Mẫu 「バスで学校へ行く(đi đến trường bằng xe buýt)」 chỉ phương tiện di chuyển.
• 乗る(のる, lên) và 降りる(おりる, xuống) — 「電車に乗る」 nghĩa là lên tàu, còn 「駅で降りる」 nghĩa là xuống ở ga. Dạng 「乗り換える(のりかえる, chuyển tuyến / đổi phương tiện)」 cũng thường được dùng.
• 混んでいる(こんでいる, đông đúc) — tình trạng phương tiện đông người đến mức phải 「立つ(たつ, đứng)」. Dạng này thường dùng để miêu tả tàu vào giờ cao điểm.
• 近道(ちかみち, đường tắt) — tuyến đường ngắn hơn. Người chọn tuyến này thường muốn tiết kiệm thời gian.
• 滑りやすい(すべりやすい, trơn trượt) — tình trạng đường khi trời mưa. Sau mưa, đường trở nên trơn nên việc di chuyển mất nhiều thời gian hơn.
• 予定より遅く着く(よていよりおそくつく, đến muộn hơn dự kiến) — 「予定より(so với dự định)」 dùng để so sánh thời gian thực tế với thời gian đã lên kế hoạch.
• 〜そうです(nghe nói là ...) — dùng để diễn đạt thông tin nghe được từ người khác hoặc từ thông báo. Mẫu 「アナウンスによると(theo thông báo)」 thường đi kèm với dạng này.

Từ vựng về thư viện và mượn sách

Từ vựng về thư viện liên quan đến dịch vụ mượn sách, quy định sử dụng và giờ hoạt động.

• 借りる(かりる, mượn) và 貸す(かす, cho mượn) — 「図書館で本を借りる(mượn sách ở thư viện)」 nhìn từ phía người mượn, còn 「貸す」 nhìn từ phía người cho mượn. Cần chú ý sự khác biệt này khi đọc câu.
• 返す(かえす, trả lại) — 「借りた本を返す」 nghĩa là trả lại sách đã mượn. Nếu quá 「返す日(ngày trả)」, người mượn thường không thể mượn sách tiếp theo.
• 〜まで(tối đa ...) — trợ từ 「まで」 diễn đạt giới hạn tối đa về số lượng. Mẫu 「五冊まで借りられる(có thể mượn tối đa năm cuốn)」 diễn đạt số lượng tối đa được phép mượn.
• 〜ては いけない(không được ...) — mẫu cấm đoán. Ví dụ 「飲食をしてはいけない」 nghĩa là cấm ăn uống. Lệnh cấm này thường xuất hiện trong nội quy thư viện.
• 入り口(いりぐち, lối vào) — nơi trả sách có thể là 「箱に入れる(bỏ vào hộp)」 gần lối vào.
• 〜向け(むけ, dành cho ...) — 「子ども向けの本(sách dành cho trẻ em)」 nghĩa là sách được làm riêng cho nhóm đối tượng nhất định.
• 開館(かいかん, mở cửa thư viện) và 休館日(きゅうかんび, ngày nghỉ của thư viện) — 「月曜日は休みです」 cho biết thư viện đóng cửa vào thứ Hai. Vì vậy, khách cần kiểm tra lịch trước khi đến.
• 係員(かかりいん, nhân viên phụ trách) và 親切(しんせつ, thân thiện) — nhân viên 「丁寧に教える(hướng dẫn cẩn thận)」 vị trí sách là dịch vụ thường được nhắc đến.
• しかし(tuy nhiên), だから(vì vậy), もし(nếu), また(ngoài ra) — từ nối. 「また」 dùng để bổ sung thông tin mới phù hợp với câu trước.

Từ vựng về bệnh tật và điều trị

Từ vựng về bệnh tật và điều trị bao gồm triệu chứng cơ thể, nơi khám bệnh và hướng dẫn uống thuốc.

• 風邪(かぜ, cảm cúm) — bệnh nhẹ gây ra 「熱が出る(sốt)」 và 「のどが痛い(đau họng)」. Để nói về triệu chứng, dùng 「〜が痛い(đau ở ...)」.
• 熱が上がる(ねつがあがる, sốt tăng) và 熱が下がる(ねつがさがる, sốt giảm) — cặp từ diễn tả sự thay đổi thân nhiệt.
• 薬を出す(くすりをだす, bác sĩ kê thuốc) và 薬を飲む(くすりをのむ, uống thuốc) — 「出す」 do bác sĩ thực hiện, còn 「飲む」 do bệnh nhân thực hiện.
• 食後(しょくご, sau bữa ăn) — 「ご飯のあとに飲む(uống sau bữa cơm)」 cho biết thời điểm uống thuốc. Cụm 「一日三回(ba lần một ngày)」 cũng thường xuất hiện trong hướng dẫn.
• 〜分(〜ぶん, đủ dùng cho ...) — 「三日分(đủ cho ba ngày)」 diễn đạt lượng thuốc cho một khoảng thời gian nhất định.
• 待合室(まちあいしつ, phòng chờ) và 受付(うけつけ, quầy tiếp đón) — nơi ở bệnh viện hoặc phòng khám. Tại 受付, bệnh nhân thường nộp 「保険証(ほけんしょう, thẻ bảo hiểm)」.
• 〜ほうがいい(nên ...) — mẫu đưa ra lời khuyên. Ví dụ 「早く寝たほうがいい(nên đi ngủ sớm)」.
• 〜てもいい(được phép ...) — mẫu xin phép. Ví dụ 「お風呂に入ってもいい(được phép tắm)」.
• 〜ても(dù ...) — 「薬を飲んでも、よく休んでください(dù uống thuốc, vẫn hãy nghỉ ngơi đầy đủ)」. Mẫu này diễn đạt hai việc cùng đúng cùng lúc.
• 〜ないで(đừng ...) — dạng cấm nhẹ nhàng. 「お風呂に入らないで(đừng tắm)」 được dùng trong chỉ dẫn của bác sĩ.
• 楽になる(らくになる, cảm thấy dễ chịu hơn) — 「体が楽になる」 nghĩa là cơ thể cảm thấy nhẹ nhõm hoặc thoải mái hơn sau khi điều trị.

Từ vựng về việc nhà

Từ vựng về việc nhà bao gồm các công việc dọn dẹp, nấu ăn và phân chia nhiệm vụ trong gia đình.

• 掃除(そうじ, dọn dẹp), 洗濯(せんたく, giặt giũ), 料理(りょうり, nấu ăn), ごみ出し(đổ rác) — các hoạt động gia đình thường xuất hiện trong bài đọc.
• 窓をふく(まどをふく, lau cửa sổ) và 台所(だいどころ, bếp) — phần việc dọn dẹp thường được chia giữa các thành viên trong gia đình.
• 担当する(たんとうする, phụ trách) — 「部屋の掃除を担当する」 nghĩa là phụ trách dọn phòng. Từ 「役割(やくわり, vai trò)」 và 「決める(きめる, quyết định)」 thường được dùng cùng để diễn đạt việc phân chia nhiệm vụ.
• 〜ようになる(trở nên ...) — mẫu chỉ sự thay đổi thói quen. 「料理をするようになった(đã bắt đầu nấu ăn)」 cho thấy sự thay đổi so với trạng thái trước.
• 〜てくれる(làm gì đó cho tôi) — dạng này diễn tả hành động của người khác có lợi cho người nói. Ví dụ 「ごみを出してくれる(đổ rác giúp tôi)」.
• まかせる(giao cho ...) — 「ちちに まかせる」 nghĩa là giao nhiệm vụ cho một người nhất định.
• 慣れる(なれる, quen) và 面倒(めんどう, phiền phức) — 「分けるのが面倒」 diễn tả việc phiền phức, còn 「慣れた」 diễn tả đã quen sau một thời gian.