Cách diễn đạt nhượng bộ, đối lập và so sánh

Mẫu 〜のに — mặc dù, dù rằng

「〜のに(meskipun, padahal)」 nối hai mệnh đề mang nội dung trái ngược nhau. Mệnh đề phía trước nêu một trạng thái, còn mệnh đề phía sau nêu kết quả không phù hợp với kỳ vọng hay dự đoán thông thường. Mẫu này dùng cho sự việc đã xảy ra chứ không dùng cho giả định. Cấu trúc: 動詞・い形容詞の普通形 + のに, 形容動詞 + なのに, 名詞 + なのに. Mẫu này thường được dùng để diễn đạt sự ngạc nhiên, thất vọng hoặc hối tiếc. Khi một lời cảnh báo đã được đưa ra nhiều lần nhưng cùng một lỗi vẫn tiếp diễn, 「〜のに」 là mẫu phù hợp để mô tả tình huống đó.

• 〜のに — diễn đạt kết quả trái với kỳ vọng. Ví dụ: 「雨が降っているのに、彼は傘を持たずに出かけた。」 (Mặc dù trời đang mưa, anh ấy vẫn ra ngoài mà không mang ô.)
• 〜ので / 〜から — diễn đạt nguyên nhân hợp lý với kết quả tương ứng, nên không phù hợp với ý nghĩa đối lập. Ví dụ: 「寒いので、窓を閉めた。」 (Vì trời lạnh nên tôi đã đóng cửa sổ.)
• 〜ために — diễn đạt nguyên nhân khách quan hoặc mục đích, không phải sự đối lập.
• 〜ばかりに — diễn đạt nguyên nhân dẫn đến hậu quả xấu đáng tiếc, không phải sự tương phản thông thường.

Trong mẫu 〜のに, dạng quá khứ 「〜た + のに」 thường được dùng cho hành động đã thực hiện nhưng kết quả không như mong đợi. Ví dụ: 「毎日練習したのに、なかなか上手にならない。」 (Dù đã luyện tập mỗi ngày, khả năng vẫn chưa tiến bộ.) Trong cấu trúc câu, 「のに」 được đặt sau mệnh đề trạng thái và theo sau là mệnh đề kết quả trái ngược. Khi thuốc đã được uống nhưng triệu chứng không thuyên giảm, thực tế trái với kỳ vọng được diễn đạt bằng 「〜のに」. Mưa vốn thường là lý do làm trì hoãn, nhưng hoạt động vẫn tiếp tục diễn ra, cũng được diễn đạt bằng 「〜のに」.

Mẫu 〜ものの — tuy ... nhưng ...

「〜ものの(meskipun ... tetapi ...)」 nối hai nội dung trái ngược nhau. Mẫu này thừa nhận nội dung của mệnh đề đầu, rồi nêu thiếu sót, khó khăn hoặc kết quả không như mong đợi. Cấu trúc: 動詞の普通形(た形・辞書形) + ものの, い形容詞 + ものの, 形容動詞 + だった + ものの, 名詞 + だった + ものの. Mẫu này dùng cho sự việc đã xảy ra và nghe trang trọng hơn 「〜けれど」.

• 〜ものの — thừa nhận một sự thật, rồi nêu điều trái ngược. Ví dụ: 「試験には合格したものの、まだ満足していない。」 (Quả thật tôi đã đỗ kỳ thi, nhưng vẫn chưa hài lòng.)
• 〜のに — diễn đạt sự tương phản với kỳ vọng bằng giọng ngạc nhiên hoặc thất vọng. 〜ものの trung tính hơn và thường được dùng để mô tả thực tế trái ngược một phần.
• 〜わけではない — phủ định một kết luận, không diễn đạt sự đối lập giữa hai thực tế.
• 〜ところで — dùng cho giả định hoặc ý châm biếm rằng một nỗ lực sẽ vô ích, không dùng để diễn đạt sự tương phản của thực tế.

Mẫu 「〜たものの」 cho biết nỗ lực đã được thực hiện, nhưng kết quả không như ý. Ví dụ: 「練習を続けたものの、なかなか上達しなかった。」 (Dù tiếp tục luyện tập, khả năng vẫn không tiến bộ.) Trong đoạn đọc, 「〜ものの」 được dùng để mô tả sự chuyển biến từ khó khăn ban đầu sang tình trạng tốt hơn. Ví dụ khác: 「最初は難しかったものの、今では慣れた。」 (Ban đầu thì khó, nhưng bây giờ đã quen rồi.) Mẫu này cũng được dùng cho nỗ lực đã thực hiện nhưng thất bại trong quá trình thực hiện. Ở dạng 「効きにくかったものの」, 「〜ものの」 cho biết tình trạng ban đầu chưa đạt hiệu quả, rồi sau đó tình hình được cải thiện.

Mẫu 〜ても — dù, cho dù

「〜ても(meskipun, sekalipun)」 diễn đạt rằng trạng thái ở mệnh đề trước không ảnh hưởng đến kết quả xảy ra sau đó. Cấu trúc: 動詞の て形 + も, い形容詞 + くても, 形容動詞 + でも, 名詞 + でも. Mẫu này thường đi kèm với 「いくら」「どんなに」「たとえ」 để nhấn mạnh ý nghĩa nhượng bộ.

• いくら〜ても — dù đã ... bao nhiêu đi nữa. Thường dùng với dạng phủ định. Ví dụ: 「いくら説明しても、彼は理解しようとしない。」 (Dù giải thích bao nhiêu lần, anh ấy cũng không chịu hiểu.)
• たとえ〜ても — dù cho (giả định). Ví dụ: 「たとえ一人になっても、この計画は続ける。」 (Dù chỉ còn một mình, tôi vẫn sẽ tiếp tục kế hoạch này.)
• どんなに〜ても — dù ... đến mức nào. Ví dụ: 「どんなに寒くても、外でスポーツをする。」 (Dù trời lạnh đến đâu, tôi vẫn tập thể thao ngoài trời.)
• 〜たら / 〜ば / 〜なら — diễn đạt điều kiện thông thường, không mang ý nghĩa nhượng bộ.
• 〜ので — diễn đạt nguyên nhân, không phải sự đối lập.

Trong mẫu 「どんなに〜ても」, một tình huống cực đoan được nêu ra nhưng kết quả không thay đổi. Ví dụ: 「どんなに雨が降っても、大会は行われる。」 (Dù mưa có to đến đâu, giải đấu vẫn được tổ chức.) Dạng 「〜ても」 cũng được dùng cho sự việc thực tế không làm thay đổi kết quả, chứ không phải giả định: 「雨が降っても、試合は予定どおり行われる。」 (Dù trời mưa, trận đấu vẫn diễn ra đúng lịch.) Với tính từ đuôi い, 「寒くても」 cho biết rằng cái lạnh không làm thay đổi thói quen. Với 「〜ても」 đi cùng 「たとえ」 trong câu mang tính giả định, quyết định chính vẫn không thay đổi. Dạng phủ định 「〜てくれない」 cũng có thể dùng trong mẫu này để diễn đạt rằng việc đề nghị hay nhờ vả không mang lại kết quả.

Mẫu 〜にもかかわらず — mặc dù, dẫu vậy

「〜にもかかわらず(meskipun, walaupun demikian)」 diễn đạt kết quả trái với suy đoán thông thường hoặc với điều kiện được cho là sẽ gây cản trở. Cấu trúc: 名詞 + にもかかわらず, 動詞の普通形 + にもかかわらず, 形容動詞・い形容詞の普通形 + にもかかわらず. Mẫu này trang trọng hơn và thường xuất hiện trong văn viết, tin tức hoặc báo cáo.

• 〜にもかかわらず — diễn đạt kết quả không phù hợp với điều kiện được dự đoán. Ví dụ: 「忙しいにもかかわらず、彼は毎日運動を続けている。」 (Dù bận rộn, anh ấy vẫn tập thể dục mỗi ngày.)
• 〜にともなって — cùng với, diễn đạt sự thay đổi diễn ra song song. Không diễn đạt sự tương phản.
• 〜にわたって — suốt, trong suốt, diễn đạt khoảng thời gian hoặc phạm vi.
• 〜に限って — riêng đối với, chính vào, diễn đạt giới hạn.
• 〜ばかりでなく — không chỉ ... mà còn, diễn đạt sự bổ sung.

Trong liên kết giữa các câu, 「にもかかわらず」 được dùng sau câu diễn tả cảm xúc hoặc trạng thái, rồi câu tiếp theo nêu kết quả trái ngược. Ví dụ: 「準備は不十分だった。にもかかわらず、発表は好評だった。」 (Sự chuẩn bị chưa đầy đủ. Dẫu vậy, bài thuyết trình đã nhận được đánh giá tốt.) Trong thứ tự câu, 「にも」 được đặt trước 「かかわらず」 và sau mệnh đề trạng thái, tạo thành một mẫu hoàn chỉnh.

Mẫu 〜のわりに — xét về ... thì

「〜わりに(は)(mengingat ..., dibandingkan dengan ...)」 diễn đạt rằng kết quả trông khác với dự đoán thường có từ một trạng thái nhất định. Cấu trúc: 名詞 + の + わりに(は), 形容動詞 + な + わりに(は), 動詞・い形容詞の普通形 + わりに(は). Mẫu này thường dùng để đánh giá giá cả, tuổi tác, nỗ lực hoặc năng lực so với kết quả đạt được.

• 〜のわりに — so sánh điều kiện với kết quả đạt được. Ví dụ: 「このカメラは価格のわりに、写りがきれいだ。」 (Chiếc máy ảnh này chụp đẹp so với giá của nó.)
• 〜のに — diễn đạt sự tương phản trực tiếp với kỳ vọng, không phải đánh giá dựa trên sự so sánh thông thường.
• 〜くせに — chỉ trích một người không phù hợp với hoàn cảnh của mình, thường mang sắc thái tiêu cực.
• 〜ばかりに — diễn đạt nguyên nhân dẫn đến hậu quả xấu, không dùng để đánh giá.

Mẫu 「〜わりに」 cũng có thể dùng để khen một người khác với ấn tượng chung. Ví dụ: 「彼女は経験が浅いわりに、判断が正確だ。」 (Xét về kinh nghiệm còn ít, khả năng phán đoán của cô ấy rất chính xác.) Cùng cách dùng này được áp dụng để mô tả kết quả vượt quá dự đoán từ nỗ lực có giới hạn. Ví dụ: 「練習の時間が少ないわりに、試合では良い結果を出した。」 (Xét về thời gian luyện tập ít ỏi, anh ấy đã đạt kết quả tốt trong trận đấu.)

Mẫu 〜としても — dẫu cho giả sử

「〜としても(meskipun seandainya, sekalipun)」 diễn đạt một giả định hoặc phỏng đoán, rồi nêu rằng kết luận vẫn không thay đổi dù giả định đó đúng. Cấu trúc: 動詞・い形容詞・形容動詞・名詞の普通形 + としても. Mẫu này thường đi kèm với 「たとえ」 hoặc 「どんなに」 ở đầu mệnh đề giả định.