Từ vựng đời sống hằng ngày, sở thích và thời gian rảnh

Từ vựng về sở thích và thời gian rảnh

Từ vựng về sở thích và thời gian rảnh dùng để nói về các hoạt động ngoài công việc và trường học. Những từ cốt lõi thường xuất hiện gồm 趣味(しゅみ, sở thích), 休日(きゅうじつ, ngày nghỉ), 週末(しゅうまつ, cuối tuần), 気分転換(きぶんてんかん, thay đổi tâm trạng), và 息抜き(いきぬき, nghỉ ngơi thư giãn). Trong bài thi, thường kiểm tra xem người nói làm hoạt động gì, lý do làm, và cảm xúc của người nói sau khi làm.

Chụp ảnh và ảnh 撮る(とる, chụp) nghĩa là ghi lại hình ảnh bằng máy ảnh. Đừng nhầm với 取る(とる, lấy/cầm). Trong sở thích nhiếp ảnh, 写真を撮る thường được dùng cùng với 撮影する(さつえいする, chụp/quay). Người chụp thường chọn thời điểm vắng người, chẳng hạn buổi sáng, để không gian nơi đó yên tĩnh hơn. Ảnh đã hoàn thành có thể được đăng lên mạng xã hội bằng 載せる(のせる, đăng tải).

Ảnh vừa chụp chưa chắc đã đẹp. Vì vậy, một số người để ảnh vài ngày trước khi chọn, để việc đánh giá được 冷静(れいせい, bình tĩnh và khách quan) hơn. Nhờ chụp ảnh, con người cũng trở nên nhạy cảm hơn với 季節の変化(きせつのへんか, sự thay đổi của mùa) và ánh sáng 朝日(あさひ, mặt trời buổi sáng) lọt qua giữa các hàng cây. Cụm 賞を取る(しょうをとる, giành giải thưởng) dùng 取る chứ không phải 撮る. Cách nói 写真展を開く(しゃしんてんをひらく, tổ chức triển lãm ảnh) cũng phổ biến khi trưng bày tác phẩm.

Gốm sứ và tác phẩm tự làm 陶芸(とうげい, nghệ thuật gốm) được làm từ 粘土(ねんど, đất sét) xoay trên ろくろ(bàn xoay làm gốm). Các sản phẩm thường gặp gồm 器(うつわ, đồ gốm đựng) và 茶碗(ちゃわん, chén). Người mới thường cảm thấy hình dáng làm ra không như mong đợi và 形が崩れる(かたちがくずれる, hình dáng bị méo đi). Tuy vậy, thứ do chính mình làm ra thường thấy ngon miệng hơn khi dùng. Trong lớp học, mọi người cũng cùng nhau khoe 作品(さくひん, tác phẩm).

Tại 陶芸教室(とうげいきょうしつ, lớp học gốm) do trung tâm văn hóa khu vực tổ chức, học viên mới không cần cảm thấy phải làm ra sản phẩm đẹp. Cụm 愛着がわく(あいちゃくがわく, nảy sinh tình cảm gắn bó) được dùng khi một món đồ không thật sự vừa ý nhưng dần dần lại được yêu quý sau khi sử dụng. Hoạt động này giúp người ta 心を落ち着かせる(こころをおちつかせる, làm lòng bình yên). Với nhiều người, điều đáng giá là 土に触れている時間(つちにふれているじかん, khoảng thời gian chạm vào đất) chính nó, chứ không phải thành phẩm cuối cùng. Trong những lớp học như vậy, thường có học viên với 年齢(ねんれい, tuổi tác) và 職業(しょくぎょう, nghề nghiệp) khác nhau, nên người ta nhận được 刺激(しげき, kích thích, tác động tích cực) từ 考え方(かんがえかた, cách suy nghĩ) mới.

Âm nhạc Chơi ギター(guitar) nghĩa là thực hiện một 演奏(えんそう, buổi biểu diễn). Khi chơi 人前で(ひとまえで, trước mặt người khác), người ta thường cảm thấy 緊張する(きんちょうする, căng thẳng). Cơ hội biểu diễn cùng bạn luyện tập thường là lý do để tiếp tục tập luyện. Sở thích âm nhạc cũng có thể là 曲を作る(きょくをつくる, sáng tác bài hát), ví dụ bằng cách 録音する(ろくおんする, thu âm) giai điệu vừa nảy ra trong đầu.

Làm vườn và trồng trọt 園芸(えんげい, làm vườn) bao gồm việc nhổ 雑草(ざっそう, cỏ dại), bón 肥料(ひりょう, phân bón), và 水やり(みずやり, tưới nước). Tưới nước quá thường xuyên có thể khiến 根が腐る(ねがくさる, rễ bị thối), vì vậy người có kinh nghiệm thường tưới sau khi 土の表面が乾く(つちのひょうめんがかわく, bề mặt đất khô đi). Nhu cầu của cây cũng thay đổi theo 季節(きせつ, mùa) và 天気(てんき, thời tiết).

市民農園(しみんのうえん, vườn cộng đồng) là mảnh đất nhỏ do người dân thuê và được chia thành các 区画(くかく, ô đất). Những công việc như 耕す(たがやす, cày xới đất), 草むしり(くさむしり, nhổ cỏ), và 収穫(しゅうかく, thu hoạch) làm cơ thể mệt mỏi nhưng mang lại sự thỏa mãn. Vì đến cùng một nơi mỗi tuần, mọi người trở thành 顔なじみ(かおなじみ, quen mặt nhau), và những câu chuyện phiếm 何気ない(なにげない, bình thường, không có ý đặc biệt) cũng trở nên có ý nghĩa. Làm việc dưới 炎天下(えんてんか, nắng gắt) rất mệt, nhưng rau củ tự tay thu hoạch thì thấy ngon hơn.

Leo núi 登山(とざん, leo núi) rèn luyện 体力(たいりょく, thể lực). Sau khi lên đến 頂上(ちょうじょう, đỉnh núi), người ta có thể 景色を眺める(けしきをながめる, ngắm cảnh) và cảm nhận niềm vui khó diễn tả. Mẫu 〜ほど được dùng để biểu thị mức độ rất cao, ví dụ 言葉では言い表せないほど(đến mức không thể diễn tả bằng lời). Lời rủ rê từ đồng nghiệp cũng có thể là khởi đầu của một thói quen mới, ví dụ bắt đầu leo núi sau khi được rủ. Sau khi leo núi đều đặn, người ta thường thấy 疲れが消える(つかれがきえる, mệt mỏi biến mất) và ngủ ngon hơn. Leo núi cũng có thể là cách để 心を休める(こころをやすめる, nghỉ ngơi tinh thần) trong khi vận động cơ thể.

Gia đình và thời gian bên nhau Hoạt động nấu ăn cùng gia đình vào cuối tuần, chẳng hạn khi cùng chuẩn bị 夕食(ゆうしょく, bữa tối), làm tăng thêm 会話(かいわ, cuộc trò chuyện) trong gia đình. Các thành viên trong gia đình 手伝う(てつだう, giúp đỡ) những việc nhỏ, như đảm nhận 係(かかり, người phụ trách một việc cụ thể) dọn bát đĩa, cũng góp phần. Cụm 味つけ(あじつけ, gia vị/hương vị) thường trở thành chủ đề trò chuyện. Cha mẹ 感心する(かんしんする, thán phục) trước năng lực của con cái cũng là từ vựng thường gặp ở đây.

Chăm sóc thành viên gia đình sống một mình nghĩa là 見守る(みまもる, theo dõi một cách kiên nhẫn) mà không can thiệp quá nhiều. Người lớn tuổi thường 遠慮する(えんりょする, ngại ngùng, giữ kẽ) khi nói chuyện qua điện thoại, nhưng lại cởi mở hơn khi gặp trực tiếp. Những thú vui riêng của họ, như đi dạo hay trò chuyện với người quen, cần được tôn trọng.

Mẫu câu Mẫu 〜ことにしている diễn tả một quyết định đã được đưa ra và được duy trì thành thói quen. Dạng phủ định 〜ないことにしている được dùng cho thói quen kiềm chế bản thân. Đừng nhầm với 〜ことにする chỉ diễn tả quyết định nhất thời.

Mẫu 使役受身(しえきうけみ, bị động sai khiến) 〜させられる được dùng khi ai đó buộc phải làm việc gì đó vì bị người khác sai bảo. Ví dụ: 「毎週、掃除をさせられる」(Mỗi tuần đều bị bắt dọn dẹp). Ở câu hỏi sắp xếp từ, tân ngữ 〜を thường được đặt trước 〜させられた, và trạng ngữ chỉ thời gian được đặt lên đầu.

Từ vựng về du lịch và giao thông

Từ vựng về du lịch và giao thông bao gồm 移動(いどう, di chuyển), 乗り換え(のりかえ, đổi phương tiện), 時刻表(じこくひょう, bảng giờ tàu xe), 運休(うんきゅう, ngừng hoạt động), 欠航(けっこう, hủy chuyến bay/chuyến tàu thủy), 遅延(ちえん, chậm trễ), và 予約(よやく, đặt chỗ trước). Điều quan trọng cần hiểu là sự khác biệt giữa các thuật ngữ và cách đọc thông tin trên bảng biểu hoặc thông báo.

Các loại phương tiện 新幹線(しんかんせん, tàu cao tốc) là tàu nhanh liên tỉnh. 特急(とっきゅう, tàu tốc hành) dừng ở ít ga hơn. 在来線(ざいらいせん, tuyến đường sắt thông thường) là tuyến đường bình thường, và 各駅停車(かくえきていしゃ, tàu dừng ở mọi ga) là một phần trong đó. Lựa chọn tàu chậm có thể giúp người ta thưởng thức 車窓(しゃそう, cảnh quan nhìn từ cửa sổ tàu). Người chọn tuyến này thường muốn di chuyển chậm rãi và ngắm cảnh, chứ không chạy theo tốc độ.

Xe điện đường phố (路面電車, ろめんでんしゃ) chạy với 低速(ていそく, tốc độ thấp) nên hành khách có thể ngắm cảnh thành phố. Trong 構内(こうない, khu vực bên trong nhà ga) rõ ràng và có nhiều 表示(ひょうじ, biển chỉ dẫn), người ta không dễ bị lạc khi đổi tàu. Khi thời gian 乗り換え(のりかえ, đổi tàu) rất ngắn, người ta cần cẩn thận hơn khi tính toán tuyến đường.

Di chuyển bằng ローカル線(ろーかるせん, tuyến địa phương) có thể mất nhiều thời gian vì phải 乗り継ぎ(のりつぎ, chuyển tiếp sang phương tiện khác) nhiều lần. Tuy nhiên, cảnh vật và các cuộc trò chuyện gặp được trên đường thường trở thành kỷ niệm lưu lại lâu. Khi 欠航(けっこう, hủy chuyến bay) xảy ra do thời tiết xấu, kế hoạch du lịch phải thay đổi.

Vé và đặt chỗ Vé có thể đặt qua internet hoặc mua tại 窓口(まどぐち, quầy bán vé). Gói đã bao gồm 朝食付き(ちょうしょくつき, có kèm bữa sáng) cũng thường được đặt cùng vé tàu. Nếu chưa xác định giờ về, việc đó có thể bàn bạc sau.

Các thuật ngữ về vé thường được kiểm tra gồm: 乗車券(じょうしゃけん, vé lên tàu), 周遊券(しゅうゆうけん, vé du lịch vòng quanh), 回数券(かいすうけん, vé theo số lượt), 有効期間(ゆうこうきかん, thời hạn hiệu lực), 利用できる区間(りようできるくかん, đoạn có thể sử dụng), 購入日(こうにゅうび, ngày mua), 全線(ぜんせん, toàn tuyến), và 郊外(こうがい, ngoại ô). Khi so sánh giá, hãy chú ý đến thời hạn hiệu lực và các tuyến được bao gồm.

Trên lịch chạy xe buýt hoặc tàu, các thuật ngữ 全席指定(ぜんせきしてい, chỉ định toàn bộ chỗ ngồi) và 予約制(よやくせい, chế độ đặt chỗ trước) cho biết cách mua vé. 当日予約不可(とうじつよやくふか, không thể đặt trong ngày) nghĩa là phải đặt trước. 車いす対応(くるまいすたいおう, hỗ trợ người dùng xe lăn) cho biết dịch vụ dành cho hành khách có nhu cầu đặc biệt. Cũng cần chú ý thông tin 土・日のみ運行(どようび・にちのみうんこう, chỉ chạy vào thứ Bảy và Chủ nhật).

Dịch vụ bị ngừng và chậm trễ Từ 運休(うんきゅう, ngừng hoạt động) được dùng cho tàu hoặc xe buýt không chạy vào một ngày nhất định. Nếu chỉ kiểm tra lịch của ngày làm việc, người ta có thể nhầm rằng dịch vụ vẫn chạy vào cuối tuần. Trong tình huống như vậy, 駅員(えきいん, nhân viên nhà ga) thường có thể gợi ý phương án thay thế, ví dụ xe buýt khác.

時刻表(じこくひょう, bảng giờ tàu xe) cũng có thể thay đổi do mật độ giao thông hoặc thời tiết. Vì vậy, điều quan trọng là đến sớm và 余裕を持って行動する(よゆうをもってこうどうする, hành động một cách thong thả). Những trải nghiệm không đúng như kế hoạch thường trở thành bài học đáng nhớ.

Đạp xe và di chuyển bằng sức người 通勤(つうきん, đi làm và tan làm) bằng tàu có thể được thay bằng 自転車(じてんしゃ, xe đạp) để 散策(さんさく, đi dạo thong thả) vào cuối tuần. Trên đường, người ta có thể gặp 坂道(さかみち, dốc) hoặc 向かい風(むかいかぜ, gió ngược chiều) khiến việc đạp xe trở nên nặng nhọc. Tuy vậy, di chuyển bằng sức của chính mình mang lại 達成感(たっせいかん, cảm giác đạt được điều mình muốn), và người ta có thể tận hưởng hương hoa hoặc mùi thức ăn dọc đường. Tuy nhiên, cũng có lúc người ta hối hận, chẳng hạn khi đi tàu có chỗ ngồi sẽ dễ chịu hơn.

Ở thành phố lớn, 地下鉄(ちかてつ, tàu điện ngầm) tuy nhanh, nhưng 停留所(ていりゅうじょ, trạm dừng) xe buýt thường gần hơn với một số điểm tham quan. Trước khi khởi hành, người ta có thể kiểm tra 運行状況(うんこうじょうきょう, tình trạng vận hành) qua điện thoại. Vé 一日乗り放題(いちにちのりほうだい, đi không giới hạn trong một ngày) cũng giúp việc di chuyển giữa các địa điểm dễ dàng hơn.

Thời gian và lên kế hoạch Khi ước tính 移動時間(いどうじかん, thời gian di chuyển), người ta cũng phải tính cả thời gian 乗り換え nữa. Nếu chỉ tính thời gian đi trên phương tiện chính, chuyến đi có thể lâu hơn dự kiến. Ở thành phố đích, các cửa hàng quanh 周辺(しゅうへん, khu vực xung quanh) chỗ ở có thể đã đóng cửa vào buổi tối, nên cần kiểm tra trước.

Mẫu 〜ところだった được dùng để diễn tả việc suýt xảy ra một điều không mong muốn. Ví dụ với 乗り遅れる(のりおくれる, lỡ chuyến xe) ở dạng từ điển, tức 乗り遅れるところだった(suýt nữa thì lỡ chuyến). Trong tình huống vội vã, người ta cũng thường cảm thấy 出発時刻が迫る(しゅっぱつじこくがせまる, giờ khởi hành đang đến gần).

Mẫu 〜ので được dùng để đưa ra lý do. Ở dạng phủ định, 〜ていないので diễn tả lý do vì chưa hoặc không trải qua điều gì. Ví dụ 疲れていないので(vì không mệt) nên người ta quyết định đi dạo. Khi trời mưa, 小降り(こぶり, mưa nhỏ hạt) giúp kế hoạch tham quan vẫn có thể thực hiện được. Trên tàu 混んで(こんで, đông đúc), người ta có thể nhờ bạn 座席を取る(ざせきをとる, giữ chỗ ngồi).

Từ vựng về thời tiết và mùa

Từ vựng về thời tiết và mùa thường được kiểm tra qua các bài đọc yêu cầu người đọc hiểu thái độ của tác giả đối với thời tiết, chứ không chỉ nghĩa của từ. Mùa mưa ở Nhật được gọi là 「梅雨(つゆ, mùa mưa)」. Mùa này thường kéo dài khoảng từ tháng 6 đến giữa tháng 7 và được đặc trưng bởi không khí ẩm ướt. Không gian được miêu tả bằng 「じめじめ(ẩm ướt và ngột ngạt)」 và 「湿気(しっけ, độ ẩm)」, nên 「洗濯物が乾きにくい(せんたくものがかわきにくい, quần áo giặt khó khô)」 trở thành lời phàn nàn phổ biến. Độ ẩm cũng khiến căn phòng cảm thấy 「むし暑い(むしあつい, nóng và ẩm)」.

Trong bài đọc đánh giá tích cực về mùa mưa, tác giả thường nhắc đến hoa 「紫陽花(あじさい, cẩm tú cầu)」 như ví dụ về vẻ đẹp đặc trưng của mưa. Sau khi bị mưa, lá và hoa trông 「鮮やか(あざやか, tươi sáng và rõ nét)」 hoặc 「つやがある(có độ bóng)」, còn 「雨粒(あまつぶ, giọt mưa)」 đọng trên đó khiến màu sắc trông 「落ち着いた(おちついた, dịu và trầm lắng)」.

Ý chính của những bài đọc như vậy là 「見方を変える(みかたをかえる, thay đổi cách nhìn)」. Nhìn mùa chỉ từ 「自分の都合(じぶんのつごう, lợi ích cá nhân)」 khác với việc hiểu 「意味(いみ, ý nghĩa)」 của nó, chẳng hạn như việc mưa là nguồn nước cho nông nghiệp. Bằng cách điều chỉnh hoạt động theo thời tiết, mùa nào cũng vẫn có thể được tận hưởng.

• 天気予報(てんきよほう, dự báo thời tiết) — hữu ích, nhưng không phải lúc nào cũng chính xác. Dự báo nên được dùng để 「補う(おぎなう, bổ sung)」 khả năng đọc các dấu hiệu của tự nhiên như 「空の様子(そらのようす, tình trạng bầu trời)」, chứ không thay thế khả năng đó.
• 夕立(ゆうだち, mưa rào buổi chiều) — mưa to đổ xuống đột ngột, ví dụ vào buổi chiều mùa hè. 例) 夕方に急な夕立が降って、傘がなかった。
• 大雨(おおあめ, mưa lớn) — thường xuất hiện trong các cảnh báo thời tiết. Mưa lớn có thể khiến các con sông nhỏ 「あふれる(tràn ra)」, và người dân cần chuẩn bị 「土のう(どのう, bao cát)」. Độ cao của mực nước được gọi là 「水位(すいい, mực nước)」.
• 台風(たいふう, bão) và 紅葉狩り(もみじがり, ngắm lá đỏ mùa thu) — bão thường làm hủy các kế hoạch ngoài trời. Lá có thể 「色づく(いろづく, chuyển màu)」 hoặc 「散る(ちる, rụng)」 sớm hơn 「例年(れいねん, các năm thông thường)」. Sau 「雨上がり(あめあがり, khi mưa vừa tạnh)」, không khí trở nên 「澄む(すむ, trong trẻo)」 và 「夕焼け(ゆうやけ, ráng chiều đỏ)」 trông đẹp. Tác giả dù thất vọng vẫn có thể tìm thấy niềm vui trong sự thay đổi của thiên nhiên.
• 開花(かいか, hoa nở) và 花見(はなみ, ngắm hoa anh đào) — vào mùa xuân, 開花 có thể muộn hơn bình thường do 「気温が低い(きおんがひくい, nhiệt độ thấp)」, nhưng 花見 vẫn đông vui. Gió mạnh có thể làm nhiều 「花びら(はなびら, cánh hoa)」 rụng xuống.
• 〜ことがある(đôi khi xảy ra) — diễn đạt sự việc xảy ra vào một thời điểm nhất định. So sánh với 「〜ことはない(không bao giờ / không cần)」, 「〜わけがない(không thể nào)」, và 「〜はずだ(chắc hẳn là)」. 例) 夏の夕方は雷が鳴ることがある。
• 降水確率(こうすいかくりつ, xác suất mưa) và 最高気温(さいこうきおん, nhiệt độ cao nhất) — hai thuật ngữ chính trong dự báo thời tiết. 以上(いじょう, bằng hoặc lớn hơn) và 以下(いか, bằng hoặc nhỏ hơn) bao gồm con số được nêu, còn 未満(みまん, nhỏ hơn) thì không bao gồm. 例) 気温が25度以上の日は暑い。 「晴れのち曇り(はれのちくもり, nắng rồi có mây)」 dùng 「〜のち〜」 để diễn tả sự thay đổi của trạng thái.

家事(かじ) — Từ vựng về việc nhà

Từ vựng 「家事(かじ, việc nhà)」 bao gồm 「洗濯(せんたく, giặt giũ)」, 「掃除(そうじ, dọn dẹp)」, 「食器洗い(しょっきあらい, rửa bát đĩa)」, 「ごみ出し(ごみだし, đổ rác)」, và nấu ăn. Nếu một người 「担当する(たんとうする, đảm nhiệm)」 chỉ một việc trong khi các việc khác 「任せきり(まかせきり, giao hoàn toàn cho người khác)」, gánh nặng sẽ dồn vào một người.

Có một sự khác biệt quan trọng giữa 「手伝う(てつだう, giúp đỡ)」 và 「引き受ける(ひきうける, nhận trách nhiệm)」. Giúp đỡ nghĩa là cùng làm một phần theo yêu cầu hoặc sự sắp xếp của người khác. Nhận trách nhiệm nghĩa là 「自分から動く(じぶんからうごく, chủ động hành động)」 và coi công việc đó là vai trò của chính mình. Trong các bài đọc về gia đình, sự khác biệt này thường là thông điệp chính.